Sessizliğin Tadı: Bir Yemeği Yalnız Yemek Üzerine

…susarsın. Ve susunca, o iç ses — bilirsin, hep ertelediğin o ses — konuşmaya başlar. "Nasıl gidiyor?" diye sorar. Gerçekten. Ve o soruyu cevaplamak bazen çok zor gelir. Spotify açmak daha kolay. Ben çizim yaparken de buna benzer bir şey yaşarım. Portre çizerken model susar, ben susurum, kalem konuşur. O sessizlikte bir yüzün içindeki yorgunluğu fark edersin — ki o yorgunluğu gürültüde hiç göremezsin. Yalnız yemekte de aynı şey olur: yiyeceğin gerçekten ne olduğunu ancak o sessizlikte fark edersin. Mesela çorbayı düşün. Kalabalık masada çorba bir başlangıçtır, konuşmanın gecikmesidir. Yalnız içtiğinde ise bambaşkadır — sıcaklığını hissedersin, tuzunu, midenin ona nasıl "ah" dediğini. (Bunu bir keresinde arkadaşıma anlattım, "kardeşim doktor mu olman lazım bunun için?" dedi. Haklı da sayılır, ama değil.) Yalnız yemek yemenin sana kazandırdıkları şunlardır: Yavaş yersin — çünkü sohbetle…

>Oku Beni

Harita Yok, GPS Yok: Sezginin Rehberliğinde Yolculuk

…bekliyor. El hareket ediyor. Bilinç sonradan geliyor. Tablo bitmeden önce zihin anlamaya çalışıyor ama el çoktan karar vermiş. Bu ne? Teknik mi? Deneyim mi? Belki. Ama ben buna "eğitilmiş sezgi" diyorum — yıllar içinde ellere sinmiş bir hafıza. Alet değişir, el değişmez derken bunu kastediyorum zaten. Peki günlük hayatta? Bir şehirde kaybolduğunda ne yaparsın? Telefonuna bakarsın, değil mi? Harita açarsın, rota hesaplarsın. Tamam, makul. Ama şunu da sor kendine: Hiç telefonu cebe koyup sadece yürüdün mü? Sadece burnun nereye çekiyorsa oraya? Bir sokak güzel göründüyse girdin mi içine? Kaybolmak, aslında şunu öğretiyor: Sezgiye güvenmemek kültürel bir hastalık bence. Özellikle şu son birkaç yüzyıldır — ölçülmeyen şeye inanma, kanıtlanmayanı kabul etme gibi bir dayatma var. Güzel bir şey bu, yanlış anlaşılmasın. Bilim harika. Ama bilimin ölçemediği şeyler de var. Bir insanın…

>Oku Beni

Léon >Gör beni…

AmbroseBierce >Gör beni…

Bıçak Çekmek: Bir Şefin Elleri Neden Konuşur?

…olarak ifşa eder. Aceleni, sabrını, malzemeye saygını ya da saygısızlığını — hepsini sahneye koyar. Havucu doğrarken göster bana kendini; sana kim olduğunu söyleyeyim. Dünyanın farklı mutfak geleneklerinde bıçakla ilişki de farklıdır. Japon şefler bıçağa neredeyse dinî bir mesafeyle yaklaşır: Gyuto (şef bıçağı) genellikle kişiye özeldir, başkasına verilmez. Bıçak her servis sonrası elle yıkanır, bulaşık makinesine girmez — bu bir kural değil, bir saygı biçimidir. Bileme ritüeli, sabah namazına benzer bir düzenlilik taşır. Bıçağı masaya bırakma yönü bile anlam taşır — kesici taraf içe dönük olur. Fransız mutfağında ise bıçak daha "çalışan sınıf" bir nesnedir — ama bu onu küçültmez, aksine onu eşitçi yapar. Grand Chef ile stajer aynı bıçakla doğrar. Hiyerarşi bilekte değil, tekrarda kurulur. On bin saat meselesi. Türk mutfağında — özellikle Anadolu'da — bıçak hem araç hem de miras…

>Oku Beni

Fırçanın Hafızası: Usta Ellerin Sırrı Nedir?

…demircisi, hamur yoğuranı, taş oyanı. Pürüzlü değil mi, sadece çağrışım açısından söylüyorum — o eller anlatıyor. Ellerin içinde bir kronoloji var: İlk seferde titredi, sonra ısındı, sonra unuttu nasıl titreyeceğini, sonra titreme gerektiğinde bile titremedi çünkü artık karar el değil, iş veriyor. Alet meselesi buraya giriyor işte. Dijital çizim tabletim var. Kalemim var. Kömürüm var. Mürekkeplerim. Hepsinde aynı şeyi yapıyorum: Bir insanın yüzünü arıyorum. Alet değişince bazı şeyler değişiyor elbette — pürüzün dokusu, silginin izi, kağıdın direnci. Ama elin niyeti değişmiyor. El hâlâ aynı şeyi soruyor yüze: "Sen kimsin, gerçekten?" Peki ustalık nasıl geliyor? Sana dürüst cevabı vereyim — kimse tam bilmiyor. Ama gözlemlerim şunlar: Tekrar tek başına yetmez. Aynı hatayı bin kez yapmak seni usta yapmaz, sadece yorar. Tekrarın içinde dikkat olmalı. Hata silinmez, katmana gömülür. Her…

>Oku Beni

ÇAPKINLIK ETİKETİ VE TOPLUMSAL İKİYÜZLÜLÜĞÜN ANATOMİSİ

…ahlakı sadece üreme organları üzerinden tanımlama sığlığından gelir. İki yetişkin insanın kendi rızalarıyla yaşadıklarından ya da yaşamadıklarından sadece kendilerinin sorumlu olduğu gerçeği o kadar basittir ki... Ama kapalı toplumlar bu gerçeği yadsımayı seçer ve kendilerine "Çok güzel ve sağlam bir toplumuz" yalanını söylerler.Bu kapalı yapının absürtlüğü siyasete de yansır. Doğanın dengesini bozdukları için yaşadıkları felaketleri bile gizli cinsel aktivitelere bağlayan bir kafa yapısı, yönetici seçerken de aynı teolojik "dürüst insan" yanılsamasına düşer. Toplumun arzusu, farkında olmadan şuna evrilir: "O seks yapmadığı için iyi yönetir." Kemal Kılıçdaroğlu örneğinde olduğu gibi, bir siyasetçinin "çok namuslu adam ya" diye övülmesinin arkasında yatan gizli kod budur. Ya da adı "hizipçiye" çıkmış bir siyasi figür olan Deniz Baykal'ın evli olmasına rağmen başka bir kadınla yattı…

>Oku Beni

Renk Körü Bir Ressam Olsaydım Ne Görürdüm?

…güzel tarafı başlıyor. Çünkü: Renk körü insanlar kontrasta, dokuya ve tona çok daha duyarlı olabiliyor Kamuflajı "görmezden gelip" altındaki şekli fark edebiliyorlar (İkinci Dünya Savaşı'nda ordu bunu keşfedince renk körü askerleri istihbarat birimlerine aldı — evet, bu gerçek) Rengi hissetmek için başka ipuçlarına yaslanıyorlar: ışık açısı, gölge derinliği, kıvam Bir portreyi çizerken benim için renk zaten ikinci plandadır aslında. Önce ışık gelir, sonra gölge, sonra yüzün geometrisi. Sonra — çok sonra — ten rengi. Ve o ten rengi de hiçbir zaman tek bir renk değildir zaten. Yüzün şakağı soğuk mavi, yanakları sıcak turuncu, çene altı mor. Bunu "yanlış" görürsek, belki daha doğru bir yere varırız. El Greco'nun uzatılmış figürlerini hatırlıyorum. Yıllarca "hasta gözü vardı, astigmatı vardı" diye tartışıldı. Sonra biri çıktı, "Astigmatı olsaydı, çizdiği figürler de aynı şekilde deforme…

>Oku Beni