Şunu söyleyeyim size doğrudan: İnternette sizi soymak isteyen biri, üşenmez. Türkçe yazar, .de uzantısı alır, sahte bir adres uydurur, sizi Almanya'da bir yerden sipariş alıyor sandırır. Para gider, paket gelmez. Şikâyet edersiniz, kimse yoktur. Çünkü o dükkan zaten hiç olmamıştır. Bir Hayalet Dükkan (Fake Shop) — bakarsınız oraya, içi boştur.
Almanya Federal Bilgi Güvenliği Dairesi BSI'nin bu ayki bülteni tam da bunu anlatıyor. Alman ticaret odaları alarm veriyor: Çoğunlukla Çin'den yönetilen sahte satıcılar, .de uzantılı alan adı alıyor, Almanca isim takıyor, sahte şirket bilgisi yazıyor — ve hop, "güvenilir Alman mağazası" rolüne giriyor. (Rolü iyi oynuyor, sahneyi tanıyın diye yazıyorum.)
Peki ne yaparsınız? Ödeme yapmadan önce şunu sorun kendinize: Bu mağazayı daha önce duydunuz mu? Sosyal medyada gerçek müşteri yorumu var mı, yoksa hepsi üç günlük hesaplardan mı geliyor? İade adresi gerçek mi? Bir de şunu: Sadece havale/EFT ile mi ödeme alıyorlar? Kırmızı bayrak, arkadaş.
Şimdi gelin daha ürkütücü bir konuya geçelim.
Telefon çalıyor. Sevinç Hanım mı arıyor, yoksa anneniz mi? Ses tanıdık, ton doğru. "Kaza yaptım, hemen para lazım" diyor. Ama o kişi belki de hiç aramadı. BSI'nin bu ayki "Bunu biliyor muydunuz?" köşesi şunu söylüyor: Yapay zeka ile üretilen klonlanmış sesler artık gerçeği taklit edebiliyor. Bir ABD araştırmasına göre katılımcıların yüzde otuz altısı, belirli senaryolarda yapay ses tarafından ikna edilip gerçekten bir şey yapmaya yönlendirilmiş.
Savunma basit ama disiplin istiyor:
- Tanımadığınız bir numaradan "acil para" isteği gelirse kapatın. Tek kelime etmeden.
- Telefonda asla "evet" veya "hayır" diye cevap vermeyin — bu sesler kaydedilip başka yerlerde kullanılabilir.
- Aile içinde önceden bir gizli soru ve gizli cevap belirleyin. "Köpeğimizin adı ne?" gibi basit ama sadece sizin bilebileceğiniz bir şey. Ses klonu bunu bilemez.
Şimdi evinize gelelim — tam anlamıyla.
Evdeki Trafik Polisi (Router)'niz iyi korunmadıysa, komşunuz ya da sokaktan geçen biri internetinize gizlice bağlanabilir. Daha kötüsü: akıllı süpürge robotunuz, güvenlik kameranız, termostatınız üzerinden sisteminize sızılabilir. BSI bu ay WLAN güvenliği için beş somut tavsiye paylaştı:
- WPA3 şifrelemesini açın. Trafik Polisiniz bunu desteklemiyorsa, yenisini almayı düşünün. (Evet, bazen en iyi güvenlik yatırımı sıfırdan başlamaktır.)
- Varsayılan Gizli Söz (Password)'u değiştirin. "admin/admin" hâlâ kullanıyorsanız... hayırlı olsun.
- Misafir ağı kurun. Ev ağınızı yalnızca size ait tutun. Misafirlerinize, akıllı ama güvensiz aletlerinize ayrı bir ağ açın. Online bankacılığınızı süpürge robotunuzla aynı ağda bırakmayın, lütfen.
- Gereksiz özellikleri kapatın. Uzaktan erişim açıksa ve kullanmıyorsanız, kapatın. Her açık kapı davettir.
- Otomatik Rötuş (Update)'leri aktif edin. Trafik Polisiniz kendi kendine güncellensin. Microsoft bu ay yaklaşık 400 güvenlik açığını kapattı — Windows kullanıyorsanız hemen kontrol edin.
Son olarak cebinizdeki o akıllı aletten bahsedelim.
Müzik dinleme cepteki aletiniz neden konumunuzu biliyor olsun ki? Navigasyon uygulaması konum ister — mantıklı. Ama fener uygulaması? Kamera? Konum iznini neden istesin? Cepteki Aletler (Apps)'inizin izinlerini düzenli aralıklarla gözden geçirin. Konuma erişim hakkı, sizin hareket profilinizi çıkarabilir. Bu profil bir stalkerin eline geçebilir. Ya da sadece sizi hedefli reklamla boğmak için satılabilir. Her ikisi de istemezsiniz.
- Ayarlar > Uygulama İzinleri > Konum — oraya gidin, bir bakın.
- Her Rötuş (Update) sonrası izinlerin değişip değişmediğini kontrol edin.
- Kamera, mikrofon, rehber erişimi — "gerçekten gerekli mi?" diye sorun kendinize.
- Telefonunuzun ekran kilidini açın. (Hayır, parmak izi koyduğunuz an bunun "zor" olduğunu düşünmeyin.)
Bunların hepsi üç saatlik teknik eğitim gerektirmiyor. Dikkat istiyor, sadece dikkat. Hayalet Dükkan sizi tanımıyor, ses klonu sizi sevmiyor, Trafik Polisinizdeki açık kapı sizden izin almadı. Ama siz onları tanıyabilirsiniz, ve tanırsanız — zararı görmezsiniz.
Hadi bakayım, şimdi usulca dağılın ve mümkünse mısmıl olun.
Demirhan.