![](\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/5624027\/pexels-photo-5624027.jpeg?auto=compress&cs=tinysrgb&fit=crop&h=627&w=1200\")
<\/p>\n<\/p>\n
S\u00f6yle bakal\u0131m \u2014 en son ne zaman ger\u00e7ekten sustun? Yani telefonu kapat\u0131p, m\u00fczi\u011fi keserek, akl\u0131ndaki yap\u0131lacaklar listesini de bir k\u00f6\u015feye iterek sadece sustun?<\/em> \u00c7o\u011fumuz “sessizlik” derken asl\u0131nda g\u00fcr\u00fclt\u00fcn\u00fcn molas\u0131n\u0131 kastediyoruz. Ama susmak ba\u015fka bir \u015fey. Bamba\u015fka.<\/p>\n Ben y\u0131llard\u0131r \u00e7iziyorum. Ka\u011f\u0131t, kalem, bazen m\u00fcrekkep bazen k\u00f6m\u00fcr tozu. Ve \u015funu fark ettim: en iyi portreler, modelin en az konu\u015ftu\u011fu anlarda \u00e7\u0131k\u0131yor. Bir insan susmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda y\u00fcz\u00fc bir \u015feyler s\u00f6ylemeye ba\u015fl\u0131yor. \u00c7ene kas\u0131l\u0131yor ya da gev\u015fiyor, g\u00f6zler bir yere sabitlenip kal\u0131yor, omuzlar ya y\u00fckle d\u00fc\u015f\u00fcyor ya da ans\u0131z\u0131n hafifliyor. Sessizlik bedenin en do\u011fru anlat\u0131s\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc hen\u00fcz kimse onu konu\u015fmak i\u00e7in e\u011fitmemi\u015f.<\/p>\n Peki filozoflar bu i\u015fi nas\u0131l ele alm\u0131\u015f? Ludwig Wittgenstein, Tractatus Logico-Philosophicus<\/strong>‘u \u015fu \u00fcnl\u00fc c\u00fcmleyle kapat\u0131r: “Wovon man nicht sprechen kann, dar\u00fcber muss man schweigen.”<\/em> T\u00fcrk\u00e7esi: “Hakk\u0131nda konu\u015fulamayan \u015feyler \u00fczerine insan susmal\u0131d\u0131r.” Adam b\u00fct\u00fcn bir kitab\u0131 yaz\u0131p en sona “sus” diyor. (Ben buna cesaret derim, edebiyat\u00e7\u0131lar buna ironi der, felsefeciler tez savunur \u2014 kim hakl\u0131 bilinmez.)<\/p>\n Ama Wittgenstein’\u0131n kastetti\u011fi \u015fey basit bir “a\u011fz\u0131n\u0131 kapa” de\u011fil. O \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor asl\u0131nda: Dilin s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin s\u0131n\u0131rlar\u0131d\u0131r. Dille ifade edemedi\u011fin \u015fey yoklu\u011fa mahk\u00fbm de\u011fildir \u2014 sadece dilin d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Ve belki de tam olarak orada<\/em>, o dil-\u00f6ncesi alanda, sessizlik ba\u015flar konu\u015fmaya.<\/p>\n \u015eimdi biraz daha yak\u0131na geleyim. T\u00fcrkiye’de b\u00fcy\u00fcyen biri olarak biliyorum: Sessizlik bizim k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczde \u015f\u00fcpheli bir hal. Susan insan ya k\u00fcsk\u00fcnd\u00fcr ya bir \u015fey sakl\u0131yordur ya da “bir \u015feyi var.” Almanya’da ya\u015fayan biri olarak da biliyorum: Orada sessizlik bazen sayg\u0131n\u0131n ta kendisidir. Biri konu\u015furken araya girmemek, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken beklemek, cevab\u0131 haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131nda “bilmiyorum” demek yerine sessiz kalmak \u2014 bu kabul edilebilir, hatta beklenen bir \u015fey. \u0130ki k\u00fclt\u00fcr, ayn\u0131 suskunlu\u011fa bamba\u015fka anlam y\u00fckl\u00fcyor. (Bu arada ne biri tam do\u011fru ne \u00f6teki \u2014 insan i\u015fte, karma\u015f\u0131k.)<\/p>\n Peki sessizli\u011fin t\u00fcrleri var m\u0131? Evet, hem de ka\u00e7 tane:<\/p>\n Ben bir portre \u00e7izerken en \u00e7ok o sonuncusuyla ha\u015f\u0131r ne\u015firim asl\u0131nda. Tuvalin ya da ka\u011f\u0131d\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda dururken, hen\u00fcz bir \u00e7izgi \u00e7ekmeden \u00f6nce \u2014 i\u015fte o an. O sessizlik i\u00e7inde modelin y\u00fcz\u00fc bana “gelir.” Neyi g\u00f6rece\u011fimi, neyi b\u0131rakaca\u011f\u0131m\u0131, hangi \u00e7izginin gereksiz oldu\u011funu anl\u0131yorum. Sanat\u0131n teknik k\u0131sm\u0131 \u00f6\u011frenilebilir ama bu an \u00f6\u011fretilemez. Bu an ancak susarak bulunur.<\/p>\n John Cage, 1952’de 4’33”<\/strong> adl\u0131 bir eser besteledi. Piyanist sahneye \u00e7\u0131kt\u0131, oturdu, ellerini tu\u015flara g\u00f6t\u00fcrd\u00fc ama \u00e7almad\u0131. D\u00f6rt dakika otuz \u00fc\u00e7 saniye boyunca hi\u00e7 ses \u00e7\u0131karmad\u0131. Salon \u00f6nce bekledi, sonra \u00f6ks\u00fcrd\u00fc, sonra f\u0131s\u0131ldad\u0131, sonra g\u00fcld\u00fc, sonra k\u0131zd\u0131. Ve i\u015fte tam da o an Cage’in eseri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131: Salonun kendi sesi. Sessizlik olmadan duyulamazd\u0131. Eser sessizlik de\u011fildi<\/em> \u2014 sessizlik onu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n (Baz\u0131lar\u0131 o gece paras\u0131n\u0131 geri istedi. Bu da bir t\u00fcr cevap tabii.)<\/p>\n \u0130nsanlar bazen bana “neden bu kadar az payla\u015f\u0131m yap\u0131yorsun, neden her \u015feyi anlatm\u0131yorsun” diyor. \u0130yi soru. Cevab\u0131 \u015fu: Her \u00e7izgi ka\u011f\u0131da de\u011fmez. Her d\u00fc\u015f\u00fcnce sese d\u00f6n\u00fc\u015fmek zorunda de\u011fil. Bir portrede bo\u015fluk ne kadar \u00f6nemliyse, bir hayatta da s\u00f6ylenmeyenler o kadar \u00f6nemli. Zaten en iyi \u015feyleri hep “anlatamad\u0131m” diye bitirmiyor muyuz c\u00fcmlelerimizi?<\/p>\n Sessizlik bir zay\u0131fl\u0131k de\u011fil. Sessizlik bazen en keskin yan\u0131tt\u0131r. Bazen en derin anlay\u0131\u015f, bazen en sert ret, bazen en yumu\u015fak kabul. Ve bazen \u2014 sadece bazen \u2014 i\u00e7i dolu bir bo\u015fluk. Tam da o bo\u015flukta bir \u015feyler b\u00fcy\u00fcyor, hen\u00fcz ad\u0131 yok, hen\u00fcz rengi yok, ama orada.<\/p>\n Sana bir \u015fey sormak istiyorum, cevab\u0131n\u0131 bana de\u011fil kendine ver: Sustu\u011funda ne duyuyorsun?<\/strong> E\u011fer cevab\u0131n “hi\u00e7bir \u015fey” ise, belki hen\u00fcz yeterince susmad\u0131n. E\u011fer cevab\u0131n “\u00e7ok \u015fey” ise, o zaman zaten anl\u0131yorsun ne demek istedi\u011fimi.<\/p>\n Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun. S\u00f6yle bakal\u0131m \u2014 en son ne zaman ger\u00e7ekten sustun? Yani telefonu kapat\u0131p, m\u00fczi\u011fi keserek, akl\u0131ndaki yap\u0131lacaklar listesini de bir k\u00f6\u015feye iterek sadece sustun? \u00c7o\u011fumuz “sessizlik” derken asl\u0131nda g\u00fcr\u00fclt\u00fcn\u00fcn molas\u0131n\u0131 kastediyoruz. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[56],"tags":[],"class_list":["post-2276","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-felsefe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2276"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2276\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
Demirhan.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"