{"id":2260,"date":"2026-08-21T14:29:10","date_gmt":"2026-08-21T12:29:10","guid":{"rendered":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/08\/21\/bir-yemek-neden-seni-aglatir-nostaljinin-lezzeti\/"},"modified":"2026-08-21T14:29:10","modified_gmt":"2026-08-21T12:29:10","slug":"bir-yemek-neden-seni-aglatir-nostaljinin-lezzeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/08\/21\/bir-yemek-neden-seni-aglatir-nostaljinin-lezzeti\/","title":{"rendered":"Bir Yemek Neden Seni A\u011flat\u0131r? Nostaljinin Lezzeti"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/35375008\/pexels-photo-35375008.jpeg?auto=compress&#038;cs=tinysrgb&#038;fit=crop&#038;h=627&#038;w=1200\" style=\"width:100%;height:auto;\"><\/p>\n<p>Sana bir soru soraca\u011f\u0131m ve d\u00fcr\u00fcst cevap ver: Hayat\u0131nda seni en \u00e7ok a\u011flatan \u015fey neydi? Bir ayr\u0131l\u0131k m\u0131, bir kay\u0131p m\u0131, yoksa y\u0131llar sonra kar\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan o mercimek \u00e7orbas\u0131 m\u0131? (Evet, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc se\u00e7enek de ge\u00e7erli. Mahkeme yok burada.)<\/p>\n<p>Ge\u00e7en hafta k\u00fc\u00e7\u00fck bir mutfakta, b\u00fcy\u00fckannemden \u00f6\u011frendi\u011fim bir tarifi yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bir \u015fey oldu. So\u011fanlar\u0131 kavurdum, sal\u00e7ay\u0131 att\u0131m, baharatlar tencereye inince odada tuhaf bir \u015fey belirdi. Bir koku. Ve o koku beni, hi\u00e7 planlamadan, 1987&#8217;ye g\u00f6nderdi. Linoleum zeminli bir mutfa\u011fa. Radyodan Zeki M\u00fcren \u00e7\u0131k\u0131yordu. B\u00fcy\u00fckannem bana &#8220;Defolup git \u015furadan&#8221; diyordu, ben de gitmiyordum. (Demek ki erken ya\u015ftan itibaren s\u0131n\u0131r tan\u0131mama e\u011filimim vard\u0131.)<\/p>\n<p>A\u011flamad\u0131m, demedim. A\u011flad\u0131m. Hem de so\u011fanlar\u0131 \u00e7oktan \u00e7ekmi\u015ftim ocaktan.<\/p>\n<p><strong>Burun, beynin en k\u0131sa yoludur.<\/strong><\/p>\n<p>Bilim bunu y\u0131llard\u0131r s\u00f6yl\u00fcyor ama biz yine de \u015fa\u015f\u0131r\u0131yoruz. Koku alma duyusu, beynin duygusal bellek merkezi olan <strong>amigdala<\/strong> ve uzun d\u00f6nem belle\u011fi y\u00f6neten <strong>hipokamp\u00fcs<\/strong> ile do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Di\u011fer duyular \u2014 g\u00f6rme, dokunma, i\u015fitme \u2014 \u00f6nce talamustan ge\u00e7er, orada bir nevi pasaport kontrol\u00fcnden ge\u00e7irilir. Koku ge\u00e7mez. Koku s\u0131n\u0131rdan ka\u00e7ar, do\u011fruca i\u00e7eri dalar. Bu y\u00fczden annenin tavuk suyunun kokusu seni iki saniyede 8 ya\u015f\u0131na d\u00f6nd\u00fcr\u00fcyor ama annenin foto\u011fraf\u0131n\u0131 g\u00f6rmek bazen o kadar ani \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor.<\/p>\n<p>Frans\u0131z yazar Marcel Proust bunu roman\u0131nda inan\u0131lmaz bir \u015fekilde anlatm\u0131\u015ft\u0131. Islak madlene bisk\u00fcvisi \u00e7ayda \u0131slan\u0131yor ve anlat\u0131c\u0131 ba\u015fka bir zamana, ba\u015fka bir hayata ge\u00e7iyor. Proust bunu felsefi bir ke\u015fif olarak kurgulad\u0131. Ben ise ayn\u0131 \u015feyi bir Pazar sabah\u0131, kazara yapt\u0131m ve \u00fcst\u00fcne bir de yakt\u0131m tencereyi. (Proust&#8217;un avantaj\u0131 oturarak yazmas\u0131yd\u0131.)<\/p>\n<p><strong>Neden &#8220;annenin yeme\u011fi&#8221; farkl\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>\u015eimdi \u015funu merak ediyorsundur: Ayn\u0131 tarifi, ayn\u0131 malzemelerle, ayn\u0131 gramajda yapsan, neden annenizkinin tad\u0131 \u00e7\u0131km\u0131yor? Bu soruyu bir\u00e7ok \u015feften duydum, bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fckanne torununa anlatt\u0131, bir\u00e7ok insan yaln\u0131z mutfa\u011f\u0131nda fark etti.<\/p>\n<p>Cevap \u015fu: Yemek, sadece malzemelerden olu\u015fmuyor. Yemek, <strong>ba\u011flamdan<\/strong> olu\u015fuyor.<\/p>\n<ul>\n<li>Hangi ellerin dokundu\u011fu (ve o eller seni ne kadar sevdi)<\/li>\n<li>\u00c7evredeki sesler \u2014 \u00e7ay bardaklar\u0131n\u0131n t\u0131k\u0131rt\u0131s\u0131, sokaktan gelen \u00e7ocuk sesi, televizyondan haber m\u00fczi\u011fi<\/li>\n<li>Sofran\u0131n kurulma \u015fekli \u2014 \u00f6rt\u00fc mi, mu\u015famba m\u0131, kim nereye oturdu<\/li>\n<li>A\u00e7l\u0131k seviyesi (\u00e7ocukken her \u015fey daha nefisti \u00e7\u00fcnk\u00fc metabolizma da seni seviyor ve kand\u0131r\u0131yordu)<\/li>\n<li>Ve en \u00f6nemlisi: O an\u0131n hen\u00fcz kaybolmam\u0131\u015f olmas\u0131<\/li>\n<\/ul>\n<p>Beyin bu ba\u011flam\u0131n tamam\u0131n\u0131 bir paket olarak kaydediyor. Sen sadece yeme\u011fi hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yorsun ama asl\u0131nda o \u00f6rt\u00fcy\u00fc, o sesi, o g\u00fcveni hat\u0131rl\u0131yorsun. Yemek sadece anahtard\u0131r; kasa onun \u00e7ok \u00f6tesindedir.<\/p>\n<p>G\u00f6\u00e7 eden insanlarla konu\u015ftu\u011fumda hep bu \u00e7\u0131k\u0131yor. Almanya&#8217;da, Fransa&#8217;da, Amerika&#8217;da y\u0131llarca ya\u015fam\u0131\u015f insanlar \u2014 evlerinde en \u00e7ok neyi \u00f6zlediklerini sordu\u011funda ilk cevap &#8220;aile&#8221; oluyor, hemen ard\u0131ndan bir yemek geliyor. Bazen s\u0131ra de\u011fi\u015fiyor. (Bu onlar\u0131 k\u00f6t\u00fc insan yapm\u0131yor. Bu onlar\u0131 insan yap\u0131yor.)<\/p>\n<p><strong>Peki ya tarif de\u011fi\u015firse?<\/strong><\/p>\n<p>\u0130\u015fte as\u0131l k\u0131v\u0131lc\u0131m buras\u0131. Sen y\u0131llar sonra o yeme\u011fi yap\u0131yorsun. B\u00fcy\u00fckannemin tarifi diyorsun. Ama b\u00fcy\u00fckannen de tarifi b\u00fcy\u00fckanneden alm\u0131\u015ft\u0131. O da bir ba\u015fkas\u0131ndan. Ve her el bir \u015fey ekledi, bir \u015fey \u00e7\u0131kard\u0131. Kimyasal de\u011fil, duygusal bir mutasyon bu. Yani o &#8220;orijinal&#8221; dedi\u011fin tarif hi\u00e7bir zaman tek bir noktada durmad\u0131. S\u00fcrekli akt\u0131.<\/p>\n<p>Bunu fark etti\u011finde iki \u015fey olabilir: Ya \u00fcz\u00fcl\u00fcrs\u00fcn \u2014 &#8220;O tarif kayboldu&#8221; diye. Ya da \u00f6zg\u00fcrle\u015firsin \u2014 &#8220;O tarif benimle devam ediyor&#8221; diye.<\/p>\n<p>Ben ikincisini se\u00e7iyorum. Hem se\u00e7mek zorunday\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fckannem gramaj yazm\u0131yordu. &#8220;Biraz tuz&#8221; diyordu. &#8220;Biraz&#8221; ne kadar b\u00fcy\u00fck bir kelimedir, fark\u0131nda m\u0131s\u0131n? Bir \u00f6m\u00fcr s\u00fcrebilir &#8220;biraz&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Mutfak, zaman\u0131n b\u00fck\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerdir.<\/strong><\/p>\n<p>Portreleri \u00e7izerken \u00f6nce insan\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr\u00fcm, dedim bir yerde. Mutfakta da ayn\u0131 \u015fey olur. Bir tencereye bakarken i\u00e7indeki malzemeyi de\u011fil, o yeme\u011fi kimin i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, o etin hangi pazardan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, o baharat\u0131n hangi \u00e7ekmecede sakl\u0131 durdu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcm. Lezzet, bir arkeoloji sahas\u0131d\u0131r. Kazmaya devam edersen her tabakta ba\u015fka bir hik\u00e2ye \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>Ve bazen o hik\u00e2ye g\u00fczel de\u011fildir. Baz\u0131 yemekler travmaya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Baz\u0131 kokular seni iyi bir yere de\u011fil, k\u00f6t\u00fc bir d\u00f6neme g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bu da ger\u00e7ektir ve bu da haf\u0131zan\u0131n d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Beyin se\u00e7miyor \u2014 kay\u0131t ediyor. Bunun \u00fcst\u00fcne, gerekirse terapi de dahil, \u00e7al\u0131\u015fmak gerekiyor. Ama bu ba\u015fka bir yaz\u0131.<\/p>\n<p>Bug\u00fcnk\u00fc yaz\u0131 \u015fu: Bir yeme\u011fi severek yapt\u0131\u011f\u0131nda, onu sadece bug\u00fcn i\u00e7in de\u011fil, birinin gelece\u011fi i\u00e7in de yap\u0131yorsun. 30 y\u0131l sonra biri bir tencere kavururken senin ellerini hat\u0131rlayacak. Bu sorumluluk mu? Belki. Ama ayn\u0131 zamanda inan\u0131lmaz bir arma\u011fan.<\/p>\n<p>\u00d6yleyse bug\u00fcn mutfa\u011fa girdi\u011finde biraz daha yava\u015f ol. So\u011fanlar\u0131 kavururken bir an dur. O kokuyu <strong>bilerek<\/strong> i\u00e7ine \u00e7ek. Zira sen \u015fu an, fark\u0131nda olmadan, birinin nostaljisini pi\u015firiyorsun.<\/p>\n<p>Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun.<br \/>Demirhan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sana bir soru soraca\u011f\u0131m ve d\u00fcr\u00fcst cevap ver: Hayat\u0131nda seni en \u00e7ok a\u011flatan \u015fey neydi? Bir ayr\u0131l\u0131k m\u0131, bir kay\u0131p m\u0131, yoksa y\u0131llar sonra kar\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan o mercimek \u00e7orbas\u0131 m\u0131? [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-2260","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gastronomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2260"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2260\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}