![](\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/38571522\/pexels-photo-38571522.jpeg?auto=compress&cs=tinysrgb&fit=crop&h=627&w=1200\")
<\/p>\n<\/p>\n
Sana bir sorum var: En son dolma sard\u0131\u011f\u0131nda ellerini y\u0131kamadan \u00f6nce bir an durdun mu? O yaprak kokusunu, o zeytinya\u011f\u0131 \u0131slakl\u0131\u011f\u0131n\u0131, o pirin\u00e7 yap\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 biraz daha tutmak i\u00e7in mi bekledi parmaklar\u0131n? E\u011fer evet dediysen, zaten konuyu anl\u0131yorsun. E\u011fer hay\u0131r dediysen \u2014 ya da daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, dolmay\u0131 marketten haz\u0131r ald\u0131ysan \u2014 o zaman otur, biraz konu\u015fal\u0131m.<\/p>\n
Dolma bir tarif de\u011fildir. Bu noktada \u0131srar edece\u011fim \u00e7\u00fcnk\u00fc insanlar s\u00fcrekli kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Tarif, bir ka\u011f\u0131da yaz\u0131labilir \u015feydir. \u00d6l\u00e7\u00fclebilir, tekrarlanabilir, \u00f6\u011fretilebilir bir \u015feydir. Dolma ise \u2014 ger\u00e7ek dolma, bildi\u011fin dolma \u2014 ancak bir insan\u0131n elinden ge\u00e7erek var olur. Ve o el, beraberinde bir s\u00fcr\u00fc \u015fey ta\u015f\u0131r: bir k\u00f6y\u00fc, bir kayb\u0131, bir sava\u015f\u0131, bir treni, bir bavulu, bir dili.<\/p>\n
Yaprak nereden gelir sorusunu sormak, her \u015feyi ba\u015flat\u0131r.<\/strong><\/p>\n Asma yapra\u011f\u0131 meselesine bakal\u0131m. T\u00fcrkiye’de her bah\u00e7enin bir asmas\u0131 vard\u0131r \u2014 ya da vard\u0131. Almanya’da ya\u015fayan T\u00fcrk ailelerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 y\u0131llarca T\u00fcrkiye’den kuru yaprak getirdi bavullar\u0131nda. (Bavulda ne getirirsin? \u00c7ay, tarhana, biraz peynir, biraz nazar boncu\u011fu, biraz anayurt.) Sonra birisi Almanya’da asma dikmeye ba\u015flad\u0131. Kimin bah\u00e7esinde, hangi \u015fehirde bilmiyorum ama birisi ba\u015flad\u0131. Ve \u015fimdi Mannheim’da, Duisburg’da, Stuttgart’ta asma yapraklar\u0131 var. Bunlar ne T\u00fcrkiye yapraklar\u0131d\u0131r ne Alman yapraklar\u0131. Bunlar g\u00f6\u00e7 yapraklar\u0131d\u0131r<\/strong>. \u0130kisinin aras\u0131nda kalm\u0131\u015f, ikisinden de bir \u015feyler alm\u0131\u015f, ikisinde de tam hissedememi\u015flerdir kendini.<\/p>\n Dolman\u0131n i\u00e7indeki her malzemenin b\u00f6yle bir hikayesi var:<\/p>\n \u015eimdi sana ba\u015fka bir \u015fey s\u00f6yleyeyim. Ben portre \u00e7izen bir adam\u0131m. K\u0131rk y\u0131ld\u0131r insanlar\u0131n y\u00fczlerine bak\u0131yorum ve \u015funu \u00f6\u011frendim: Bir y\u00fcz\u00fc \u00e7izmeden \u00f6nce o insan\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 y\u00fck\u00fc g\u00f6rmek gerekir. Ayn\u0131 \u015fey dolma i\u00e7in de ge\u00e7erli. Bir dolmay\u0131 yemeden \u00f6nce onu saran elin hikayesini bilmek gerekir. Bilmiyorsan bile hissetmeye<\/em> \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131s\u0131n. Yoksa sadece karbonhidrat yiyorsun demektir \u2014 ki bu da bir se\u00e7imdir ama pek romantik de\u011fil.<\/p>\n Almanya’da bir T\u00fcrk lokantas\u0131na girdi\u011finde men\u00fcde “Weinbl\u00e4tter” yaz\u0131yorsa \u2014 yani asma yapra\u011f\u0131 sarmas\u0131 \u2014 ve o lokantan sahibi Anadolu’dan g\u00f6\u00e7 etmi\u015f birinin torunuysa, o tabakta en az iki neslin haf\u0131zas\u0131 var demektir. B\u00fcy\u00fckanne sarana \u00f6\u011fretti, anne biraz de\u011fi\u015ftirdi (Almanya’da baz\u0131 malzeme yoktu, ba\u015fka \u015feyler koydu), torun men\u00fcye yazd\u0131. Bu \u00fc\u00e7 kad\u0131n\u0131n elinden ge\u00e7en bir yemek. \u00dc\u00e7 g\u00f6\u00e7, \u00fc\u00e7 mutfak, \u00fc\u00e7 dil.<\/strong> Hepsinin izi o yaprakta.<\/p>\n Ve tabii bir de \u015fu mesele var: Dolma kimin yeme\u011fidir tart\u0131\u015fmas\u0131. Yunanl\u0131lar sahip \u00e7\u0131k\u0131yor, T\u00fcrkler sahip \u00e7\u0131k\u0131yor, Ermeniler sahip \u00e7\u0131k\u0131yor, Araplar sahip \u00e7\u0131k\u0131yor, \u0130ranl\u0131lar sahip \u00e7\u0131k\u0131yor. Herkeste dolma var, herkes “as\u0131l bu bizimki” diyor. Ben bu tart\u0131\u015fmay\u0131 seviyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc abs\u00fcrd derecede g\u00fczel bir \u015feyin i\u015fareti. Kimse k\u00f6t\u00fc bir \u015feye sahip \u00e7\u0131kmaz.<\/strong> Kimse \u00e7\u00fcr\u00fck lahana tur\u015fusunun patent sava\u015f\u0131n\u0131 vermez. Dolmaya bu kadar \u00e7ok insan sahip \u00e7\u0131k\u0131yorsa, dolma ger\u00e7ekten de\u011ferlidir demektir. Ve belki de cevap \u015fudur: Dolma hepimizindir \u00e7\u00fcnk\u00fc dolma zaten g\u00f6\u00e7\u00fcn kendisidir \u2014 s\u0131n\u0131r tan\u0131maz, yaprak ta\u015f\u0131r, i\u00e7ini doldurur, yuvarlan\u0131r gider.<\/p>\n Bir de \u015funu s\u00f6yleyeyim: Dolma sarmak meditasyondur. Bunu \u015faka olarak s\u00f6ylemiyorum. O tekrarlayan hareket \u2014 yapra\u011f\u0131 a\u00e7, doldur, sar, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r, diz \u2014 saatlerce s\u00fcrebilir ve kafan\u0131 bo\u015falt\u0131r. Ya da tam tersini yapar, kafan\u0131 doldurur. B\u00fcy\u00fckannenin sesini getirir, k\u00f6y\u00fcn kokusunu getirir, kaybedilmi\u015f bir yemek masas\u0131n\u0131 getirir. \u0130yi \u015feyler sarar dolmaya, k\u00f6t\u00fc \u015feyler de.<\/strong> \u0130kisi birden girer yapraklar\u0131n aras\u0131na.<\/p>\n Ben bunu \u00e7izgide de ya\u015f\u0131yorum. Kalem tutarken ellerin haf\u0131zas\u0131 devreye girer. K\u0131rk y\u0131l \u00f6nceki bir \u00e7izgi bug\u00fcnk\u00fc \u00e7izgide ya\u015f\u0131yor. Alet de\u011fi\u015fti \u2014 ka\u011f\u0131t de\u011fi\u015fti, kalem de\u011fi\u015fti, dijital tablet girdi hayata \u2014 ama el de\u011fi\u015fmedi. Dolmada da b\u00f6yle. Tarif de\u011fi\u015fir, malzeme de\u011fi\u015fir, yaprak de\u011fi\u015fir. Ama saran el, o elin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 haf\u0131za de\u011fi\u015fmez.<\/p>\n O y\u00fczden senden bir \u015fey isteyece\u011fim: Bir dahaki dolma yedi\u011finde \u2014 haz\u0131r kutusundan de\u011fil, birinin elinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f ger\u00e7ek bir dolma \u2014 onu a\u011fz\u0131na g\u00f6t\u00fcrmeden \u00f6nce bir saniye bak. Sadece bir saniye. O s\u0131k\u0131 sar\u0131lm\u0131\u015f yaprakta ka\u00e7 el var, ka\u00e7 \u015fehir var, ka\u00e7 bavul var, ka\u00e7 y\u0131l var. Sonra ye. Daha iyi tadacak, s\u00f6z.<\/p>\n Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun. Sana bir sorum var: En son dolma sard\u0131\u011f\u0131nda ellerini y\u0131kamadan \u00f6nce bir an durdun mu? O yaprak kokusunu, o zeytinya\u011f\u0131 \u0131slakl\u0131\u011f\u0131n\u0131, o pirin\u00e7 yap\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 biraz daha tutmak i\u00e7in mi bekledi […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-2241","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gastronomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2241","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2241"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2241\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
Demirhan.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"