{"id":2211,"date":"2026-08-05T07:17:01","date_gmt":"2026-08-05T05:17:01","guid":{"rendered":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/08\/05\/kaybolan-lezzet-neden-buyukannemizin-yemegi-tutmaz\/"},"modified":"2026-08-05T07:17:01","modified_gmt":"2026-08-05T05:17:01","slug":"kaybolan-lezzet-neden-buyukannemizin-yemegi-tutmaz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/08\/05\/kaybolan-lezzet-neden-buyukannemizin-yemegi-tutmaz\/","title":{"rendered":"Kaybolan Lezzet: Neden B\u00fcy\u00fckannemizin Yeme\u011fi Tutmaz?"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/30215789\/pexels-photo-30215789.jpeg?auto=compress&#038;cs=tinysrgb&#038;fit=crop&#038;h=627&#038;w=1200\" style=\"width:100%;height:auto;\"><\/p>\n<p>Sana bir soru soraca\u011f\u0131m ve d\u00fcr\u00fcst cevap ver: Annenin tarifini tutturdun mu hi\u00e7? Ya da b\u00fcy\u00fckannenin? Ayn\u0131 malzeme, ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fc, ayn\u0131 tencere \u2014 hatta ayn\u0131 ocak bile bazen \u2014 ama yemek bir t\u00fcrl\u00fc o olmaz. Bir \u015fey eksik. Ne oldu\u011funu bilmiyorsun. O da s\u00f6ylemiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc o da bilmiyor zaten. Sadece &#8220;Vay, olmam\u0131\u015f tabii&#8221; diyor ve ka\u015f\u0131\u011f\u0131 b\u0131rak\u0131yor. B\u0131\u00e7ak gibi bir c\u00fcmle.<\/p>\n<p>Ben bunu onlarca kez ya\u015fad\u0131m. Y\u0131llar i\u00e7inde a\u015f\u00e7\u0131l\u0131k yapt\u0131m, tarifler toplad\u0131m, mutfaklar\u0131 gezdim. Ama b\u00fcy\u00fckannemin mercimek \u00e7orbas\u0131 h\u00e2l\u00e2 bende tutmuyor. Sadece bende de de\u011fil \u2014 \u00e7o\u011fu insanda tutmuyor. Bu bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k de\u011fil. Bu bir \u015feyin i\u015fareti. Ve o \u015feyi anlamak, sadece mutfa\u011f\u0131 de\u011fil, hayat\u0131 biraz daha iyi anlamak demek.<\/p>\n<p><strong>Tarif bir metin de\u011fil, bir haf\u0131zad\u0131r.<\/strong> B\u00fcy\u00fckannen sana &#8220;iki avu\u00e7 mercimek&#8221; dedi\u011finde, o avu\u00e7 onun avucudur. Seksen y\u0131l hamur yo\u011furmu\u015f, so\u011fan soymu\u015f, ate\u015fi hissetmi\u015f o eller. Sen &#8220;iki avu\u00e7&#8221; deyince ayn\u0131 miktar\u0131 m\u0131 koyuyorsun? Hay\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fc birimi beden \u2014 ve her beden farkl\u0131 bir tarih ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Ama i\u015f sadece elle de bitmiyor.<\/p>\n<p>Antropologlar y\u0131llard\u0131r &#8220;embodied knowledge&#8221;, yani &#8220;bedene i\u015flenmi\u015f bilgi&#8221; diye bir kavramdan s\u00f6z eder. Kaslar\u0131na, eklemlerine, parmaklar\u0131n\u0131n ucuna sinmi\u015f bilgi. Bir usta marangoz tahtay\u0131 z\u0131mparalad\u0131\u011f\u0131nda parmak u\u00e7lar\u0131yla &#8220;bitti&#8221; diye hisseder \u2014 cetvel g\u00f6stermez bunu. B\u00fcy\u00fckannen \u00e7orbay\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken ate\u015fi ne zaman k\u0131saca\u011f\u0131n\u0131 bilekle hisseder. Bu bilgi yaz\u0131ya ge\u00e7mez. Ge\u00e7emez.<\/p>\n<p>Ve i\u015fte burada bir \u015feyi kabul etmek gerekiyor: <strong>Baz\u0131 tarifler nesil atlar, ama baz\u0131lar\u0131 nesille birlikte gider.<\/strong><\/p>\n<p>Bu ac\u0131 bir ger\u00e7ek. Ama ger\u00e7ek.<\/p>\n<p>Peki ne kaybolur tam olarak? Sadece tarif mi? Hay\u0131r. \u015eunlar kaybolur:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Zaman\u0131n tonu:<\/strong> B\u00fcy\u00fckannen so\u011fan\u0131 &#8220;alt\u0131n olana kadar&#8221; kavurur. Senin alt\u0131n\u0131n ile onun alt\u0131n\u0131 ayn\u0131 renk mi? O rengi g\u00f6rmek i\u00e7in belki elli y\u0131l ocak ba\u015f\u0131nda durmak gerekiyor.<\/li>\n<li><strong>Malzemenin k\u00f6keni:<\/strong> O domates kom\u015funun bah\u00e7esinden geliyordu. G\u00fcne\u015fi farkl\u0131yd\u0131, topra\u011f\u0131 farkl\u0131yd\u0131, kopar\u0131lma vakti farkl\u0131yd\u0131. Marketteki domates ba\u015fka bir hik\u00e2ye ta\u015f\u0131yor.<\/li>\n<li><strong>Ruh hali:<\/strong> Evet, bunu yaz\u0131yorum \u00e7\u00fcnk\u00fc do\u011fru. B\u00fcy\u00fckannen o \u00e7orbay\u0131 seninle doyurmak i\u00e7in, seni \u0131s\u0131tmak i\u00e7in, seni sevmek i\u00e7in yapt\u0131. Sen onu &#8220;tarihi korumak i\u00e7in&#8221; yap\u0131yorsun. Motivasyon tencereye giriyor \u2014 inanmak istersen inan, istemezsen ispatlayamam ama yine de do\u011fru.<\/li>\n<li><strong>Tekrar\u0131n bilgeli\u011fi:<\/strong> O tarifi belki be\u015f y\u00fcz kez yapt\u0131. Sen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcndesin. Be\u015f y\u00fcz tekrar\u0131n getirdi\u011fi sezgiyi \u00fc\u00e7 tekrarda edinemezsin.<\/li>\n<li><strong>Sessizli\u011fin i\u00e7indeki ad\u0131mlar:<\/strong> B\u00fcy\u00fckannen tarifi sana anlat\u0131rken s\u00f6ylemedi\u011fi ad\u0131mlar var. Onlar\u0131 s\u00f6ylemiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc ona g\u00f6re zaten bilinen \u015feyler. O tuz ekledikten sonra ka\u015f\u0131\u011f\u0131 ters tutarak kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor mesela \u2014 hi\u00e7 fark ettin mi? Etmedin. O da s\u00f6ylemedi.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Burada bir parantez a\u00e7ay\u0131m (ve bu parantezi kapatmamak istiyorum asl\u0131nda): Modern mutfak end\u00fcstrisi bize tarifleri &#8220;standardize&#8221; etmeyi, \u00f6l\u00e7\u00fcleri kesinle\u015ftirmeyi, sonucu tahmin edilebilir k\u0131lmay\u0131 \u00f6\u011fretti. Bu iyi bir \u015fey \u2014 restoran a\u00e7acaksan, y\u00fcz porsiyon yapacaksan, i\u015fe yar\u0131yor. Ama ev mutfa\u011f\u0131na bu mant\u0131\u011f\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131nda bir \u015feyi \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorsun. Belirsizli\u011fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorsun. Ve o belirsizlik, o &#8220;iki avu\u00e7&#8221; daki mu\u011flakl\u0131k, asl\u0131nda tarifin ta kendisi.<\/p>\n<p>Bir ressam olarak s\u00f6yl\u00fcyorum bunu \u2014 k\u0131rk y\u0131ld\u0131r \u00e7iziyorum. Kalemimin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n direncini, elin bas\u0131nc\u0131n\u0131 hi\u00e7 kimseye tam olarak aktaramam. G\u00f6sterebilirim. Yan\u0131nda durur izlerim. Ama o bilgi parmaktan parma\u011fa ge\u00e7er, sayfadan sayfaya de\u011fil. Mutfakta da ayn\u0131 \u015fey oluyor. <strong>Tarif bir metinden \u00e7ok bir ili\u015fkidir.<\/strong><\/p>\n<p>O zaman ne yapaca\u011f\u0131z? Vazge\u00e7ecek miyiz?<\/p>\n<p>Hay\u0131r. Ama beklentimizi de\u011fi\u015ftirece\u011fiz.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fckannenin yeme\u011fini &#8220;ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapmak&#8221; i\u00e7in de\u011fil, <strong>onunla konu\u015fmak<\/strong> i\u00e7in pi\u015firece\u011fiz. Ka\u015f\u0131\u011f\u0131 elimize al\u0131rken onu hat\u0131rlayaca\u011f\u0131z. Hata yapaca\u011f\u0131z, farkl\u0131 olacak, &#8220;olmam\u0131\u015f&#8221; diyece\u011fiz \u2014 ve bu da g\u00fczel bir \u015fey. \u00c7\u00fcnk\u00fc &#8220;olmam\u0131\u015f&#8221; dedi\u011fimizde asl\u0131nda onu \u00f6zledi\u011fimizi s\u00f6yl\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>Baz\u0131 antropologlar, yemek k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn en g\u00fc\u00e7l\u00fc bellek ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Dil de\u011fi\u015fir, k\u0131yafet de\u011fi\u015fir, m\u00fczik de\u011fi\u015fir \u2014 ama bir koku seni an\u0131nda k\u0131rk y\u0131l geriye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bu y\u00fczden b\u00fcy\u00fckannenin tarifi &#8220;tutmasa&#8221; bile, deneme eylemi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir anma t\u00f6renidir. Bir rit\u00fceldir. Ve rit\u00fceller m\u00fckemmel olmak zorunda de\u011fil \u2014 kutsal olmak zorundalar.<\/p>\n<p>Son bir \u015fey s\u00f6yleyeyim: Bu yaz\u0131y\u0131 okuyan \u00e7o\u011fu insan, b\u00fcy\u00fckannesini kaybetmi\u015f ya da kaybetmek \u00fczere. Ve &#8220;ke\u015fke yan\u0131nda daha \u00e7ok durseydim, ke\u015fke izleseydim&#8221; diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bu vicdan azab\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131ma. Ama bir dahaki nesle kar\u015f\u0131 borcun var \u015fimdi. <strong>Sen de birinin b\u00fcy\u00fckannesi ya da b\u00fcy\u00fckbabas\u0131s\u0131n \u2014 ya da olacaks\u0131n.<\/strong> Mutfa\u011f\u0131nda ne oldu\u011funu birileri izliyor. Sessizce. Parmak u\u00e7lar\u0131yla \u00f6\u011freniyor.<\/p>\n<p>B\u0131rak \u00f6\u011frensinler. A\u00e7\u0131kla. S\u00f6yleme. Yap \u2014 ve yan\u0131nda yaps\u0131nlar.<\/p>\n<p>Tarif yaz\u0131ya ge\u00e7meyebilir. Ama eller haf\u0131zaya i\u015flenir.<\/p>\n<p>Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun.<br \/>\nDemirhan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sana bir soru soraca\u011f\u0131m ve d\u00fcr\u00fcst cevap ver: Annenin tarifini tutturdun mu hi\u00e7? Ya da b\u00fcy\u00fckannenin? Ayn\u0131 malzeme, ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fc, ayn\u0131 tencere \u2014 hatta ayn\u0131 ocak bile bazen \u2014 ama [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-2211","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gastronomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2211"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2211\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}