![](\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/30383704\/pexels-photo-30383704.jpeg?auto=compress&cs=tinysrgb&fit=crop&h=627&w=1200\")
<\/p>\n<\/p>\n
Sana bir soru soray\u0131m: Do\u011fdu\u011fun mahalleye gidip de “buras\u0131 de\u011fildi” dedi\u011fin oldu mu hi\u00e7? Duvarlar ayn\u0131 yerinde, sokak ayn\u0131 sokak, belki o \u00e7\u0131nar h\u00e2l\u00e2 orada \u2014 ama sen yoksun<\/strong> art\u0131k. Yani as\u0131l sen, o yerde ya\u015fayan sen. O sen gitti. Peki kim unuttu kimi? Sen mi \u015fehri, \u015fehir mi seni?<\/p>\n Mimarl\u0131k okullar\u0131nda bize hep \u015funu \u00f6\u011frettiler (ben gitmedim ama dinledim, \u00e7evrem \u00f6\u011frencilerle doluydu): Bina, i\u015flevi i\u00e7in yap\u0131l\u0131r. Statik hesap, \u0131s\u0131 yal\u0131t\u0131m\u0131, yang\u0131n merdiveni. Tamam. Ama kimse \u015funu sormad\u0131 hi\u00e7bir zaman: Bu binan\u0131n i\u00e7inde birisi ilk a\u015fk\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131ysa, o duvar\u0131n str\u00fckt\u00fcrel de\u011feri de\u011fi\u015fir mi? Ben de\u011fi\u015fir diyorum. M\u00fchendis arkada\u015flar\u0131m g\u00fcler, biliyorum. G\u00fcls\u00fcnler.<\/p>\n \u015eehirler asl\u0131nda iki katmandan olu\u015fur. Biri g\u00f6r\u00fcnen katman \u2014 ta\u015f, beton, cam, \u00e7elik. Di\u011feri g\u00f6r\u00fcnmeyen katman<\/strong> \u2014 o k\u00f6\u015fede kavga eden \u00e7ift, o kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde beklenen haber, o pencerenin arkas\u0131nda pi\u015fen yemek kokusu. Birinci katman\u0131 y\u0131kmak kolayd\u0131r. Kep\u00e7e gelir, biter. \u0130kincisini y\u0131kmak i\u00e7in kep\u00e7e de\u011fil, zaman laz\u0131m. Ve zaman i\u015fini sessiz yapar, g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcz.<\/p>\n Berlin’de bir g\u00fcn, Mitte’nin bir soka\u011f\u0131nda y\u00fcr\u00fcyordum. Duvar\u0131n \u00fczerinde soluk bir yaz\u0131: “Hier wohnte…”<\/em> \u2014 “Burada ya\u015fad\u0131…” Stolpersteine diyorlar buna, yani “t\u00f6kezleme ta\u015flar\u0131.” Kald\u0131r\u0131ma g\u00f6m\u00fcl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck pirin\u00e7 kareler. \u00dczerinde bir isim, bir do\u011fum tarihi, bir son tarih. Y\u00fcr\u00fcyorsun, bak\u0131yorsun, t\u00f6kezliyorsun \u2014 hem fiziksel hem ruhsal olarak. Almanya, hat\u0131rlamay\u0131 mimariye g\u00f6mm\u00fc\u015f. Ta\u015f\u0131n i\u00e7ine. G\u00f6zden ka\u00e7mayacak ama ba\u011f\u0131rmayacak kadar da al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc bir yas.<\/p>\n T\u00fcrkiye’de ise biz genellikle tam tersini yapt\u0131k. Y\u0131kmay\u0131 kutlad\u0131k<\/strong>. H\u0131zl\u0131 yapt\u0131k. Gecekondular\u0131n \u00fczerine TOK\u0130 bloklar\u0131, tarihi hanlar\u0131n \u00fczerine AVM’ler, k\u0131y\u0131lar\u0131n \u00fczerine marinalar. “Eskiyi de\u011fil, gelece\u011fi in\u015fa ediyoruz” dedik. Kula\u011fa iyi geliyor, de\u011fil mi? Ama ge\u00e7mi\u015f olmadan gelece\u011fin zemini nedir? Havada as\u0131l\u0131 bir kule in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015fmak gibi bir \u015fey bu. G\u00f6rsel a\u00e7\u0131dan etkileyici, pratik a\u00e7\u0131dan felakete davetiye.<\/p>\n Kolektif haf\u0131za denen \u015fey, soyut bir kavram de\u011fildir asl\u0131nda. \u00c7ok somuttur. \u015eunlardan olu\u015fur:<\/p>\n Bunlar\u0131n hi\u00e7birini kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm raporlar\u0131na yazamazs\u0131n. Ama bunlar\u0131n hepsi ger\u00e7ektir. Belki de en ger\u00e7ek olanlar bunlar.<\/p>\n Ben portre \u00e7iziyorum, k\u0131rk y\u0131ld\u0131r. Ve \u015funu fark ettim: Bir y\u00fcz\u00fc \u00e7izerken asl\u0131nda o y\u00fcz\u00fcn ge\u00e7irdi\u011fi \u015fehirleri \u00e7iziyorum. G\u00f6z \u00e7evresindeki \u00e7izgiler \u2014 o \u00e7izgiler bir yerde, bir sokakta, bir evde yap\u0131lm\u0131\u015f. Aln\u0131n buru\u015fuklar\u0131 \u2014 orada bir endi\u015fe var, bir kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde bekleme var, belki bir y\u0131k\u0131m ilan\u0131 var. \u0130nsan y\u00fcz\u00fc bir \u015fehrin haf\u0131zas\u0131d\u0131r<\/strong>. \u015eehir de bir insan\u0131n y\u00fcz\u00fc. \u0130kisi de zamanla okunur hale gelir, yeter ki bakmay\u0131 bil.<\/p>\n \u015eimdi \u015funu sormak istiyorum: Bir \u015fehir ne zaman ger\u00e7ekten \u00f6l\u00fcr? Binalar\u0131 y\u0131k\u0131l\u0131nca m\u0131? Hay\u0131r. \u0130nsanlar\u0131 g\u00f6\u00e7\u00fcnce mi? Daha yak\u0131n ama h\u00e2l\u00e2 hay\u0131r. Bir \u015fehir, onu hat\u0131rlayan son ki\u015fi de gitti\u011finde<\/strong> \u00f6l\u00fcr. O ana kadar bir yerde \u2014 bir tortucu kad\u0131n\u0131n zihninde, ya\u015fl\u0131 bir foto\u011fraf\u0131n arkas\u0131ndaki yaz\u0131da, kim bilir bir portrede \u2014 ya\u015famaya devam eder.<\/p>\n Bu y\u00fczden baz\u0131 sanat\u00e7\u0131lar, baz\u0131 yazarlar, baz\u0131 \u015fairler \u2014 fark\u0131nda olarak ya da olmayarak \u2014 \u015fehir koruyucusu olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Kay\u0131t tutarlar. Bir resim, bir \u015fiir, bir roman \u2014 bunlar asl\u0131nda noterdeki tapu de\u011fil, vicdandaki tapudur. Kimse silemiyor. Hukuki de\u011feri yok ama hakiki<\/em> de\u011feri var.<\/p>\n N\u00e2z\u0131m Bursa’y\u0131 yazd\u0131, Bursa h\u00e2l\u00e2 orada. Orhan Pamuk \u0130stanbul’u yazd\u0131, o \u0130stanbul art\u0131k yok ama kitapta h\u00e2l\u00e2 teneff\u00fcs ediliyor. Kafka Prag’\u0131 yazd\u0131, Prag b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Kafka oldu. \u015eehir ve sanat\u00e7\u0131 bazen i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7er, hangisi hangisini yaratt\u0131 belli olmaz. (Bu noktada kafan kar\u0131\u015f\u0131yorsa do\u011fru yoldas\u0131n, devam et.)<\/p>\n Ben bazen eski \u0130zmir foto\u011fraflar\u0131na bak\u0131yorum. Kordon boyunca y\u00fcr\u00fcyen insanlar, hepsinin g\u00f6z\u00fc ba\u015fka bir yerde. Kimi denize bak\u0131yor, kimi kendi i\u00e7ine. O foto\u011fraflardaki insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu art\u0131k yok. Ama bak\u0131\u015flar\u0131 var. Ve o bak\u0131\u015flar bir \u015fehri ta\u015f\u0131yor \u2014 y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fehri, de\u011fi\u015fmi\u015f bir \u015fehri, ama ger\u00e7ekli\u011finden hi\u00e7bir \u015fey kaybetmemi\u015f<\/strong> bir \u015fehri.<\/p>\n Sonunda \u015funu diyeyim: Bir \u015fehri sevmek, onu oldu\u011fu gibi g\u00f6rmektir \u2014 hem g\u00fczellikleriyle hem \u00e7irkinlikleriyle, hem y\u0131k\u0131lanlar\u0131yla hem dikilenleriyle. Nostaljiye yenik d\u00fc\u015fmek de\u011fil bu. Nostalji, ge\u00e7mi\u015fi g\u00fczelle\u015ftirir. Haf\u0131za ise onu oldu\u011fu gibi tutar \u2014 ac\u0131s\u0131yla, sevinciylle, eksi\u011fiyle. Haf\u0131za d\u00fcr\u00fcstt\u00fcr. Nostalji bir filtredur, haf\u0131za ise ham g\u00f6r\u00fcnt\u00fc.<\/p>\n \u015eehrini unut, kendini unutursun. Bak bakal\u0131m etraf\u0131na \u2014 ka\u00e7 ki\u015fi zaten unutmu\u015f?<\/p>\n Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun. Sana bir soru soray\u0131m: Do\u011fdu\u011fun mahalleye gidip de “buras\u0131 de\u011fildi” dedi\u011fin oldu mu hi\u00e7? Duvarlar ayn\u0131 yerinde, sokak ayn\u0131 sokak, belki o \u00e7\u0131nar h\u00e2l\u00e2 orada \u2014 ama sen yoksun art\u0131k. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-2166","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kueltuer"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2166"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2166\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
Demirhan.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"