![](\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/31707251\/pexels-photo-31707251.jpeg?auto=compress&cs=tinysrgb&fit=crop&h=627&w=1200\")
<\/p>\n<\/p>\n
Sana bir soru soraca\u011f\u0131m ve d\u00fcr\u00fcst cevap vermeni istiyorum: Ayn\u0131 yeme\u011fi gri bir tabakta yeseydin, h\u00e2l\u00e2 bu kadar lezzetli bulur muydun? Dur, d\u00fc\u015f\u00fcn. Acele etme. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu sorunun cevab\u0131 seni biraz rahats\u0131z edecek.<\/p>\n
Yemek yemek sand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k bir i\u015f. A\u011fz\u0131na bir \u015fey att\u0131\u011f\u0131nda sadece dilindeki tat alma h\u00fccreleri devreye girmiyor \u2014 g\u00f6zlerin, burnun, kula\u011f\u0131n (evet, \u00e7\u0131t\u0131rt\u0131 da bir \u015fey), hatta ellerinin bask\u0131s\u0131 bile o an\u0131 \u015fekillendiriyor. Ama bunlar\u0131n i\u00e7inde en sinsi, en manip\u00fclatif olan\u0131 renk. \u00c7\u00fcnk\u00fc renk, beyne hen\u00fcz ilk lokma a\u011fza girmeden konu\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n
Oxford \u00dcniversitesi’nden psikolog Charles Spence y\u0131llarca bu konuyu ara\u015ft\u0131rd\u0131. Bulgular\u0131ndan biri \u015fu: \u00c7ilek aromal\u0131 bir i\u00e7ece\u011fi beyaza boyarsan, insanlar onu limon veya greyfurt tad\u0131nda alg\u0131l\u0131yor.<\/strong> Hi\u00e7bir \u015feyi de\u011fi\u015ftirmemi\u015fsin, sadece rengi alm\u0131\u015fs\u0131n. Ama beyin ihanet ediyor sana. “Bu beyaz, bu ek\u015fi olmal\u0131” diyor ve dil de itaat ediyor. Dil. \u0130taat. Ediyor. (Bu c\u00fcmleyi bir daha oku.)<\/p>\n \u015eimdi mutfa\u011fa d\u00f6n. Ya da annenin mutfa\u011f\u0131na, ya da o eski mahalle lokantas\u0131na. Orada renkle bu kadar bilin\u00e7li bir oyun oynand\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum \u2014 ama oynand\u0131. Hep oynand\u0131. Sar\u0131 safran pilav\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 biber ezmesi, ye\u015fil maydanoz serpi\u015ftirilmi\u015f beyaz yo\u011furt. Bunlar tesad\u00fcf de\u011fil. Bunlar y\u00fczy\u0131llarca denene denene, k\u0131r\u0131la k\u0131r\u0131la, be\u011fenile be\u011fenile ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f g\u00f6rsel bir dil.<\/p>\n Japon mutfa\u011f\u0131nda buna “me de taberu”<\/strong> denir \u2014 g\u00f6zle yemek. Bir tabak haz\u0131rlan\u0131rken be\u015f rengin bir arada bulunmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilir: beyaz, siyah, sar\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131, ye\u015fil. Bu hem estetik bir tercih de\u011fil, hem de beslenme \u00e7e\u015fitlili\u011finin g\u00f6rsel bir garantisi. Atalar\u0131m\u0131z makro besin tablosuna bakam\u0131yordu ama renge bakabiliyordu. Ve renk, do\u011fada genellikle do\u011fruyu s\u00f6yler.<\/p>\n Peki ya “yanl\u0131\u015f” renkler? \u0130\u015fte orada i\u015f ilgin\u00e7le\u015fiyor.<\/p>\n 1970’lerde yap\u0131lan me\u015fhur bir deneyde kat\u0131l\u0131mc\u0131lara biftek, patates k\u0131zartmas\u0131 ve bezelye servis edildi. Yemek lezzetliydi, herkes memnundu. Sonra \u0131\u015f\u0131kland\u0131rma de\u011fi\u015ftirildi \u2014 ve birden bifte\u011fin mavimsi, bezelyelerin k\u0131rm\u0131z\u0131, patateslerin gri g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu yemeyi b\u0131rakt\u0131. Baz\u0131lar\u0131 mide bulant\u0131s\u0131 hissetti. Yemek ayn\u0131yd\u0131. Renk de\u011fi\u015fmi\u015fti.<\/strong> Beyin kabul etmedi.<\/p>\n Bu bize \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: Renk, beyne bir “g\u00fcvenlik sinyali” veriyor. Parlak k\u0131rm\u0131z\u0131 bir domates “olgunluk” diyor. Sararan ye\u015fillik “dikkat” diyor. Gri et “dur bir dakika” diyor. Evrimsel bir refleks bu \u2014 zehirli bitkiler, bozulmu\u015f et, tehlikeli mantar. G\u00f6zlerimiz y\u00fcz binlerce y\u0131lda bir renk dedekt\u00f6r\u00fc olarak e\u011fitildi ve bu e\u011fitim h\u00e2l\u00e2 i\u015fliyor, sofrada, restoran\u0131n ortas\u0131nda, en \u015f\u0131k taba\u011f\u0131n ba\u015f\u0131nda bile.<\/p>\n Ama i\u015fin bir de k\u00fclt\u00fcrel boyutu var ki as\u0131l oras\u0131 \u00e7ukur:<\/p>\n \u015eimdi sana bir \u015fey itiraf edeyim. Ben bir \u015feyi \u00e7izerken de benzer bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7iyorum. Bir portreyi boyayla tamamlarken renk se\u00e7imi bana o insan\u0131n “a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131” verir \u2014 ama yemekte bu a\u011f\u0131rl\u0131k ters \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Renk ne kadar canl\u0131ysa tabak o kadar hafif hissettiriyor. Garip de\u011fil mi? Resimde renk derinlik katar, yemekte hafiflik. (Yoksa ben mi yanl\u0131\u015f yiyorum b\u00fct\u00fcn bu y\u0131llar?)<\/p>\n Restoran tasar\u0131m\u0131 da bunu biliyor ve ac\u0131mas\u0131zca kullan\u0131yor. K\u0131rm\u0131z\u0131 ve sar\u0131 kombinasyonu neden bu kadar \u00e7ok fast food markas\u0131nda var? \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u0131rm\u0131z\u0131 kalp at\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131yor, sar\u0131 ne\u015fe ve enerji \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131 yap\u0131yor \u2014 ikisi birlikte “h\u0131zl\u0131 ye, \u00e7abuk git, \u00e7ok \u00f6de” diyor. \u00d6te yandan fine dining restoranlar\u0131 neden bej, krem, gri kullan\u0131yor? \u00c7\u00fcnk\u00fc ortam sakinle\u015ftik\u00e7e sen daha uzun oturuyorsun, daha uzun oturduk\u00e7a daha \u00e7ok sipari\u015f veriyorsun. Renk, bir manip\u00fclasyon arac\u0131.<\/strong> Bunu bilmek seni korumaz ama en az\u0131ndan bakarken g\u00fclersin.<\/p>\n Peki ne yapmal\u0131s\u0131n bu bilgiyle? Asl\u0131nda \u00e7ok basit bir \u00f6nerim var:<\/p>\n G\u00f6receksin: ayn\u0131 yemek, farkl\u0131 bir yemek olacak.<\/strong> Tarifi de\u011fi\u015ftirmedin. Malzemeyi de\u011fi\u015ftirmedin. Sadece rengi d\u00fczelttin. Beyin geri kalan\u0131n\u0131 halleder.<\/p>\n Yemek pi\u015firmek de bir \u00e7izim prati\u011fi asl\u0131nda. Tabak, tuval. Malzeme, boya. Ve renk \u2014 renk her zaman \u00f6nce konu\u015fur, tat sonra gelir. K\u0131rk y\u0131ld\u0131r kalemle u\u011fra\u015fan biri olarak \u015funu s\u00f6yleyebilirim: G\u00f6z\u00fc kand\u0131rabilirsen, geri kalan \u00e7ok daha kolay geliyor.<\/p>\n Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun. Sana bir soru soraca\u011f\u0131m ve d\u00fcr\u00fcst cevap vermeni istiyorum: Ayn\u0131 yeme\u011fi gri bir tabakta yeseydin, h\u00e2l\u00e2 bu kadar lezzetli bulur muydun? Dur, d\u00fc\u015f\u00fcn. Acele etme. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu sorunun cevab\u0131 seni […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-2163","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gastronomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2163"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2163\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
\n
Demirhan.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"