![](\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/30215789\/pexels-photo-30215789.jpeg?auto=compress&cs=tinysrgb&fit=crop&h=627&w=1200\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u015eunu bir d\u00fc\u015f\u00fcn: d\u00fcnyan\u0131n en iyi \u015fefi, ekipman\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda, elinde tam tarif, kar\u015f\u0131s\u0131nda ayn\u0131 malzemeler \u2014 ve yine de o tad\u0131 tutturam\u0131yor. B\u00fcy\u00fckannenin mercime\u011fini. Neden?<\/p>\n
Bu soruyu ilk kez kendime sordu\u011fumda yirmi k\u00fcsur ya\u015f\u0131ndayd\u0131m ve annemin yapt\u0131\u011f\u0131 tarhanan\u0131n “ayn\u0131s\u0131” \u00f6n\u00fcmdeydi. Annem y\u0131llard\u0131r yapar, tarifi de b\u00fcy\u00fckannemden alm\u0131\u015ft\u0131r, ama bir \u015fey eksikti. Parma\u011f\u0131m\u0131 koyam\u0131yordum. Tuz mu? De\u011fil. K\u0131vam m\u0131? Hay\u0131r. Ama bir \u015fey \u2014 bir \u015fey \u2014 yoktu orada. Sanki yeme\u011fin ortas\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir delik vard\u0131 ve o delikten i\u00e7eri ancak b\u00fcy\u00fckannem girebiliyordu.<\/p>\n
O g\u00fcnden beri bu soruyu b\u0131rakamad\u0131m. Bir portreyi \u00e7izerken insan\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fcn arkas\u0131ndaki y\u00fck\u00fc aramak gibi \u2014 yemekte de g\u00f6r\u00fcn\u00fcr malzemelerin arkas\u0131nda bir ba\u015fka katman var. Ve o katman tarifte yazm\u0131yor.<\/p>\n
Tarif bir iskelet, pi\u015firen ise ruhtur.<\/strong> Bu kli\u015fe g\u00f6r\u00fcnebilir ama i\u00e7inde ciddi bir ger\u00e7ek var. Bir tarif sana gram ve dakika verir. Ate\u015fin g\u00fcc\u00fcn\u00fc, tencerenin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131, ellerin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131, o g\u00fcn hava nas\u0131ld\u0131, b\u00fcy\u00fckannen o sabah ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu \u2014 bunlar\u0131 vermez. Pi\u015firme, beden haf\u0131zas\u0131yla yap\u0131lan bir i\u015ftir. Ka\u015f\u0131k ne zaman d\u00f6necek, so\u011fan ne zaman yeterince kavruluyor, et ne zaman “tamam” diyecek \u2014 bunlar g\u00f6ze de\u011fil, ellere ve buruna yaz\u0131lm\u0131\u015f bilgilerdir.<\/p>\n Antropologlar buna “somutla\u015fm\u0131\u015f bilgi” (embodied knowledge) diyor. Yani bedenin bildi\u011fi ama dilin ifade edemedi\u011fi \u015fey. B\u00fcy\u00fckannen sana “Rengi d\u00f6n\u00fcnce koy” der. Hangi renk? “\u0130\u015fte o renk.” Bunu ancak yan\u0131nda durarak, defalarca bakarak \u00f6\u011frenebilirsin. Okuyarak de\u011fil. Yazarak de\u011fil. Bakarak.<\/em><\/p>\n Ve i\u015fte tam da burada trajedi ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n Biz art\u0131k yanlar\u0131nda durmuyoruz.<\/strong> Bir nesil var ki b\u00fcy\u00fckannesini yazlar\u0131 ziyaret etti, mutfakta oturdu, belki so\u011fan soydu, ama asla “bu bilgiyi devral\u0131yorum” niyetiyle bakmad\u0131. Ben de dahilim buna. B\u00fcy\u00fckannem hayattayken ka\u00e7 kez “Tarifi yaz” dedim? Bir kez. Sadece bir kez. O da defterin yar\u0131s\u0131n\u0131 bo\u015f b\u0131rakt\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc “zaten biliyorsun” diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Bilmiyordum. Bilmedi\u011fimi de bilmiyordum.<\/p>\n Bunun birka\u00e7 katman\u0131 var:<\/p>\n Almanlar bu konuda \u00e7ok ciddi davranm\u0131\u015flard\u0131r. “Immaterielles Kulturerbe” \u2014 somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel miras \u2014 kavram\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde geleneksel tarifler ve pi\u015firme teknikleri belgeleniyor. T\u00fcrkiye’de de benzer \u00e7al\u0131\u015fmalar var, ama h\u00e2l\u00e2 yetersiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu i\u015fi devletin yapmas\u0131 yetmez; ailenin yapmas\u0131 gerekir. Sesin kaydedilmesi gerekir. Ellerin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesi gerekir. “Nas\u0131l yap\u0131l\u0131r”\u0131n de\u011fil, “nas\u0131l hissedilir”in aktar\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n \u015eimdi \u015funu soruyorum sana: Ka\u00e7 tarif var akl\u0131nda, hi\u00e7 yaz\u0131lmam\u0131\u015f? Ka\u00e7 tat var dilin ucunda, bir daha tatmayaca\u011f\u0131n? B\u00fcy\u00fckannen h\u00e2l\u00e2 hayattaysa \u2014 git. \u015eimdi git. Tarif sormak i\u00e7in de\u011fil. Yan\u0131nda dur. Bak. Koklayarak \u00f6\u011fren. Ellerini izle. O ellerin i\u00e7inde onlarca y\u0131l var.<\/p>\n Ge\u00e7mi\u015fin tad\u0131, gelece\u011fin haf\u0131zas\u0131d\u0131r.<\/strong> Bir toplum, yemeklerini kaybetti\u011finde sadece lezzet kaybetmez \u2014 kimli\u011finin bir par\u00e7as\u0131n\u0131 kaybeder. Mercimek \u00e7orbas\u0131 sadece mercimek ve su de\u011fildir; i\u00e7inde bir annenin sesi, bir evin kokusu, bir k\u0131\u015f\u0131n so\u011fu\u011fu vard\u0131r. Tarifi unutursun, ama o kokuyu unutmazs\u0131n. Ve o koku, kaybetti\u011finde, seni i\u00e7ten bir yerde bo\u015f b\u0131rak\u0131r.<\/p>\n Ben portrelerde hep bunu arar\u0131m: y\u00fcz\u00fcn arkas\u0131ndaki y\u00fck. Yemekte de ayn\u0131 \u015feyi ar\u0131yorum \u2014 malzemenin arkas\u0131ndaki el. O el art\u0131k yoksa, yemek h\u00e2l\u00e2 yap\u0131labilir. Ama o delik kapanmaz. Hi\u00e7 kapanmaz. Ka\u015f\u0131\u011f\u0131nla her kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131\u015f\u0131nda hissedersin \u2014 bir eksiklik, bir yokluk, bir \u00f6zlem.<\/p>\n Ve belki de bu y\u00fczden b\u00fcy\u00fckannenin yeme\u011fi tekrarlanmaz: \u00e7\u00fcnk\u00fc o yemek asl\u0131nda bir yemek de\u011fildi. O ki\u015fiydi. Ve ki\u015filer tekrarlanmaz.<\/p>\n Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun. \u015eunu bir d\u00fc\u015f\u00fcn: d\u00fcnyan\u0131n en iyi \u015fefi, ekipman\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda, elinde tam tarif, kar\u015f\u0131s\u0131nda ayn\u0131 malzemeler \u2014 ve yine de o tad\u0131 tutturam\u0131yor. B\u00fcy\u00fckannenin mercime\u011fini. Neden? Bu soruyu ilk kez kendime […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-2157","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gastronomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2157","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2157"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2157\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
Demirhan.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"