![](\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/19964396\/pexels-photo-19964396.jpeg?auto=compress&cs=tinysrgb&fit=crop&h=627&w=1200\")
<\/p>\n<\/p>\n
Hi\u00e7 bir yeme\u011fi yiyip de aniden a\u011flamak istedin mi? Sadece bir lokma \u2014 ve birden kendini yirmi y\u0131l \u00f6nce, annenin mutfa\u011f\u0131nda, o sar\u0131 plastik sandalyede otururken buldun. Yemek so\u011fumu\u015f bile, ama sen fark etmedin bile. \u00c7\u00fcnk\u00fc dama\u011f\u0131n gitmi\u015fti zaten, ba\u015fka bir yere.<\/p>\n
Bu sadece romantik bir his de\u011fil. N\u00f6robilimciler buna “involuntary autobiographical memory” diyor \u2014 yani irade d\u0131\u015f\u0131 biyografik bellek. Proust bunu kekten anlatm\u0131\u015ft\u0131 ama asl\u0131nda bu konu \u00e7ok daha geni\u015f, \u00e7ok daha a\u011f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece bir an\u0131y\u0131 de\u011fil, o an\u0131n tamam\u0131n\u0131<\/strong> \u2014 o g\u00fcnk\u00fc \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, o g\u00fcnk\u00fc sesi, hatta o g\u00fcnk\u00fc korkuyu \u2014 geri getirebilir bir yemek.<\/p>\n \u015eimdi sana bir \u015fey soraca\u011f\u0131m: Sen en son ne zaman bir \u015feyi ger\u00e7ekten tattin? Yani kafan telefonda de\u011fil, masada de\u011fil, o haberin stresinde de\u011fil \u2014 sadece a\u011fz\u0131ndakiyle, \u015fimdi ve burada?<\/p>\n Tahmin ediyorum: Uzun zaman oldu.<\/p>\n Belle\u011fin Mutfa\u011fa Sakland\u0131\u011f\u0131 Yer<\/strong><\/p>\n Koku ve tat, beynin limbik sistemine do\u011frudan ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu, duygular\u0131m\u0131z\u0131n ve an\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015flendi\u011fi yer. G\u00f6rsel ya da i\u015fitsel uyaranlar\u0131n aksine, bir koku ya da tat sinyali \u00f6nce duygusal merkeze gider, sonra<\/em> analitik d\u00fc\u015f\u00fcnceye. Yani bir yeme\u011fi tatti\u011finde, beyin seni \u00f6nce hissettirir, sonra d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr. (Bunun tam tersi olsayd\u0131, muhtemelen annenin b\u00f6re\u011fine “glutenli ve y\u00fcksek kalorili” derdik. Neyse ki \u00f6yle de\u011fil.)<\/p>\n Bu y\u00fczden nostaljik yemekler \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Onlar bir kap\u0131d\u0131r \u2014 ama anahtar\u0131 bilin\u00e7te de\u011fil, ba\u011f\u0131rsaklardad\u0131r. Ve o kap\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, i\u00e7eri sadece an\u0131 girmez; o an\u0131yla birlikte orada olan insanlar, o insanlarla olan tart\u0131\u015fmalar, o tart\u0131\u015fmalar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sessizlikler de girer.<\/p>\n Bir lokma. Bu kadar.<\/p>\n Kay\u0131p \u015eehirlerin Lezzeti<\/strong><\/p>\n G\u00f6\u00e7 etmi\u015f biriyle hi\u00e7 yemek yedin mi? Demek istedi\u011fim ger\u00e7ekten yemek \u2014 yani onlar\u0131n pi\u015firdi\u011fi, onlar\u0131n tarifiyle. Sofrada bir an gelir ki anlatmaya ba\u015flarlar: “Bizim orada b\u00f6yle yap\u0131lmaz.” Ya da “Bunu burada bulam\u0131yorum, farkl\u0131 bir \u015fey bu.” O “farkl\u0131” kelimesinin i\u00e7inde ne kadar ac\u0131 var, biliyor musun?<\/p>\n Nostaljik yemek bazen sadece lezzet de\u011fildir. Bazen kay\u0131p bir co\u011frafyan\u0131n son kal\u0131nt\u0131s\u0131d\u0131r.<\/strong> Annesi art\u0131k hayatta olmayan biri i\u00e7in o annenin tarifiyle yap\u0131lan \u00e7orba; ya da k\u00f6y\u00fcnden g\u00f6\u00e7 etmi\u015f biri i\u00e7in orada yeti\u015fen o otun tad\u0131 \u2014 bunlar yemek de\u011fil, birer mektupttur. Adres bilinmez ama yollan\u0131r.<\/p>\n Almanya’da ya\u015fayan T\u00fcrk topluluklar\u0131yla uzun y\u0131llar i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 oldum. Bir \u015feyi fark ettim: Birinci nesil g\u00f6\u00e7menler i\u00e7in mutfak, kimli\u011fin son kalesi gibidir. Dil de\u011fi\u015fir, k\u0131yafet de\u011fi\u015fir, meslek de\u011fi\u015fir \u2014 ama sofra de\u011fi\u015fmez. Sofra direnir. Sofra, “Ben h\u00e2l\u00e2 benim” der.<\/p>\n Peki Ya Bilin\u00e7li Nostalji Av\u0131?<\/strong><\/p>\n \u015eimdi i\u015fin ilgin\u00e7 yerine geliyorum. Gastronomi d\u00fcnyas\u0131 bunu \u00e7oktan ke\u015ffetti. “Comfort food” denen kavram tam olarak bunu hedef al\u0131yor: Seni mutlu hissettiren, g\u00fcvende hissettiren yemekler. Ve bu kavram art\u0131k men\u00fclere, restoran tasar\u0131mlar\u0131na, hatta marka stratejilerine i\u015fledi.<\/p>\n Ama burada bir tuzak var.<\/p>\n End\u00fcstriyel nostalji ile ger\u00e7ek nostalji aras\u0131nda derin bir u\u00e7urum var. Biri seni bir reklam filminde a\u011flatmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f, di\u011feri seni ger\u00e7ekten o sar\u0131 sandalyeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. \u0130kisini ay\u0131rt etmek i\u00e7in \u015fu soruyu sor kendine:<\/p>\n E\u011fer cevaplar\u0131n “evet” ise, ger\u00e7ek nostaljinin i\u00e7indesin. E\u011fer sadece “ne g\u00fczel, ne s\u0131cac\u0131k” diyorsan \u2014 muhtemelen bir marka seni iyi hedeflemi\u015f. (K\u00f6t\u00fc bir \u015fey de\u011fil bu, ama fark\u0131nda ol.)<\/p>\n Tarif Bir Miras Belgesidir<\/strong><\/p>\n Benim i\u00e7in yemek pi\u015firmek, bir t\u00fcr ar\u015fiv \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Portrede bir y\u00fcz\u00fc ka\u011f\u0131da ge\u00e7irdi\u011fimde nas\u0131l o insan\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yorsam, bir tarifi takip etti\u011fimde de o tarifi ilk yapan ellerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissederim. Kim kesti bu so\u011fan\u0131? Kim bu oran\u0131 buldu? Kim ilk defa “bir tutam” dedi ve o “tutam” ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa ge\u00e7ti?<\/p>\n Yaz\u0131l\u0131 tarif kitaplar\u0131 \u00e7ok yenidir asl\u0131nda. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu tarifleri a\u011f\u0131zdan a\u011f\u0131za, ellerle, bak\u0131\u015flarla \u00f6\u011frendi. Ve bu y\u00fczden her nostaljik yemek asl\u0131nda s\u00f6zl\u00fc bir tarihin ta kendisidir \u2014 not edilmemi\u015f, kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmam\u0131\u015f, ama damakta ya\u015fayan.<\/p>\n Bu tarihin silinmemesi i\u00e7in yapabilece\u011fin en basit \u015feyler:<\/p>\n Son Bir \u015eey<\/strong><\/p>\n Nostalji kelimesinin k\u00f6k\u00fc Yunanca’dan gelir: nostos<\/em> \u2014 eve d\u00f6n\u00fc\u015f; algos<\/em> \u2014 ac\u0131. Yani nostalji, “eve d\u00f6n\u00fc\u015f ac\u0131s\u0131” demek. 17. y\u00fczy\u0131lda bu bir hastal\u0131k olarak tan\u0131mlan\u0131yordu. \u00d6zellikle sava\u015flarda yuvas\u0131ndan uzak kalan askerler i\u00e7in. Ger\u00e7ek bir hastal\u0131k. \u00d6l\u00fcmc\u00fcl bile olabilen.<\/p>\n Biz \u015fimdi buna “g\u00fczel bir his” diyoruz. Belki g\u00fczel, belki de\u011fil. Ama kesinlikle ger\u00e7ek. Ve o ger\u00e7ekli\u011fin en somut ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131, bir masan\u0131n \u00fczerindeki tabakt\u0131r.<\/p>\n O taba\u011f\u0131 bir daha ciddiye al. \u0130\u00e7inde belki bir insan yat\u0131yor \u2014 seni seven, art\u0131k olmayan ya da uzakta olan biri. Onu yedin diye \u00fcz\u00fclme. Bu zaten onun istedi\u011fi buydu.<\/p>\n Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun. Hi\u00e7 bir yeme\u011fi yiyip de aniden a\u011flamak istedin mi? Sadece bir lokma \u2014 ve birden kendini yirmi y\u0131l \u00f6nce, annenin mutfa\u011f\u0131nda, o sar\u0131 plastik sandalyede otururken buldun. Yemek so\u011fumu\u015f bile, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-2147","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gastronomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2147","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2147"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2147\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2147"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2147"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2147"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
\n
Demirhan.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"