![](\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/6195\/bread-food-baking-homemade.jpg?auto=compress&cs=tinysrgb&fit=crop&h=627&w=1200\")
<\/p>\n<\/p>\n
Sana bir soru soraca\u011f\u0131m ve istiyorum ki ilk i\u00e7g\u00fcd\u00fcnle cevap veresin: Bayat ekmekle ne yapars\u0131n? \u00c7\u00f6pe atarsan bir \u015fey s\u00f6ylemiyorum \u2014 ama at\u0131yorsan, bu yaz\u0131y\u0131 okuman gerekiyor. Atlam\u0131yorsan, zaten biliyorsun ne anlataca\u011f\u0131m\u0131.<\/p>\n
Yemek tarihi dedi\u011fimizde akl\u0131m\u0131za hep saraylar gelir. Osmanl\u0131 mutfa\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6rkemi, Frans\u0131z mutfa\u011f\u0131n\u0131n kibiri, \u0130talyan mutfa\u011f\u0131n\u0131n o m\u00fcthi\u015f \u00f6zg\u00fcveni. Ama as\u0131l hik\u00e2ye hi\u00e7bir zaman sarayda yaz\u0131lmad\u0131. As\u0131l hik\u00e2ye, ekme\u011fin en son kime ula\u015ft\u0131\u011f\u0131<\/strong> sorusunun i\u00e7inde sakl\u0131yd\u0131.<\/p>\n Bir portreyi \u00e7izerken \u00f6nce o insan\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr\u00fcm, sonra y\u00fcz\u00fcn\u00fc. Sofralar\u0131 \u00e7izseydim de ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapard\u0131m. Masan\u0131n \u00fcst\u00fcndeki tabaklar de\u011fil \u2014 alt\u0131ndaki eller. O ellerin ka\u00e7 y\u0131ld\u0131r \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, ka\u00e7 y\u0131ld\u0131r yoruldu\u011fu, ka\u00e7 y\u0131ld\u0131r hak etti\u011fi \u015feyi bir t\u00fcrl\u00fc tam olarak bulamad\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n Tarihte yemek, her zaman bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma arac\u0131 oldu. Roma’da zenginler beyaz ekmek yer, k\u00f6leler ve yoksullar siyah, a\u011f\u0131r, kepekli ekmek yerdi. (\u0130lgin\u00e7 de\u011fil mi \u2014 bug\u00fcn o kepekli ekmek butik f\u0131r\u0131nlarda be\u015f Euro’ya sat\u0131l\u0131yor. S\u0131n\u0131f tam bir d\u00f6nme dolap.) Orta \u00c7a\u011f Avrupa’s\u0131nda et, soylulu\u011fun sembol\u00fcyd\u00fc; sebze ise yerin alt\u0131ndan geldi\u011fi i\u00e7in “a\u015fa\u011f\u0131” kabul edilirdi. Yani \u0131spanak yemek bile bir zamanlar stat\u00fc kayb\u0131yd\u0131. Popeye o d\u00f6nemde ya\u015fasayd\u0131, kral olmazd\u0131.<\/p>\n Peki T\u00fcrkiye’de nas\u0131l i\u015fledi bu? Biraz daha karma\u015f\u0131k, biraz daha renkli ve \u00e7ok daha ac\u0131.<\/p>\n Anadolu mutfa\u011f\u0131, d\u00fcnyan\u0131n en zengin ve en demokratik mutfaklar\u0131ndan biridir \u2014 teoride<\/strong>. Pratikte ise \u015f\u00f6yle bir tablo var: Do\u011fu’da bulgur pilav\u0131 yiyen \u00e7ocuk, \u0130stanbul’da avokadolu toast yiyen \u00e7ocukla ayn\u0131 \u00fclkede b\u00fcy\u00fcyor. \u0130kisi de “T\u00fcrk mutfa\u011f\u0131” yiyor, ama birbirlerinin sofras\u0131na hi\u00e7 oturmad\u0131. Belki hi\u00e7 oturmayacak da.<\/p>\n Gastronomi d\u00fcnyas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck yalan\u0131 \u015fu: “Yemek herkesi bir araya getirir.” Evet, getirir \u2014 ama ayr\u0131 masalara. \u00c7\u00fcnk\u00fc kim ne yiyebilece\u011fine karar verirken ekonomi, co\u011frafya, e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcrel bask\u0131 ayn\u0131 anda devreye giriyor. Bu d\u00f6rt \u015fey bir araya gelince ortaya \u00e7\u0131kan tablo, bir sofra de\u011fil, bir harita oluyor.<\/p>\n \u015eimdi biraz daha somut konu\u015fal\u0131m. A\u015fa\u011f\u0131da tarih boyunca “zengin yeme\u011fi” ve “yoksul yeme\u011fi” olarak ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan, ama bug\u00fcn bu s\u0131n\u0131rlar\u0131n nas\u0131l tuhaf bi\u00e7imlerde tersine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc birka\u00e7 \u00f6rnek var:<\/p>\n \u0130\u015fte burada durup d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekiyor. Bir yeme\u011fin “de\u011feri” nereden geliyor? Malzemesinden mi, emekten mi, yoksa o yeme\u011fi kimin yedi\u011finden mi? E\u011fer ayn\u0131 mercimek \u00e7orbas\u0131 bir gecekonduda pi\u015fince “yoksul yeme\u011fi”, Ni\u015fanta\u015f\u0131’nda pi\u015fince “butik lezzet” oluyorsa \u2014 sorun mercimekte de\u011fil, bak\u0131\u015fta.<\/p>\n Alman mutfa\u011f\u0131 \u00fczerine de bir parantez a\u00e7ay\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc orada da hik\u00e2ye farkl\u0131 de\u011fil. (Y\u0131llard\u0131r Almanya’y\u0131 izliyorum, biraz i\u00e7eriden bakma \u015fans\u0131m oldu.) Currywurst, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sokak yeme\u011fiydi. Berlin duvar\u0131n\u0131n iki yan\u0131nda da sat\u0131l\u0131rd\u0131 \u2014 belki tek ortak noktayd\u0131. Bug\u00fcn turistik bir ikonaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, m\u00fczesi var, sanat eseri olarak ele al\u0131n\u0131yor. \u0130\u015f\u00e7i onu yaratt\u0131, turizm onu sahiplendi. Emek g\u00f6r\u00fcnmez oldu, sembol kald\u0131. Bu da bir t\u00fcr s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131, sadece \u00e7ok daha sessiz.<\/p>\n Peki biz ne yapaca\u011f\u0131z bu bilgiyle? Butik f\u0131r\u0131nlardan kepekli ekmek almay\u0131 b\u0131rakmayaca\u011f\u0131z herhalde \u2014 ekmek ekmektir, nerede pi\u015ferse pi\u015fsin. Ama o ekme\u011fin nereden geldi\u011fini<\/strong>, kimin eline benzer oldu\u011funu, hangi zorunluluktan do\u011fdu\u011funu bilmek, o ekme\u011fi farkl\u0131 yapt\u0131r\u0131r. Daha a\u011f\u0131r, daha ger\u00e7ek, daha d\u00fcr\u00fcst.<\/p>\n Yemek haf\u0131zad\u0131r. Ve haf\u0131za silinirse, geriye sadece trend kal\u0131r. Trend’in ise ne k\u00f6k\u00fc vard\u0131r, ne erdemi.<\/p>\n Bir dahaki sefere sofrana oturdu\u011funda, taba\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne de\u011fil, arkas\u0131na bak. O yemek nas\u0131l geldi oraya? Hangi eller dokundu? Hangi tarla, hangi mevsim, hangi emek? Bunu yapabilirsen \u2014 sadece bunu yapabilirsen \u2014 sofran \u00e7ok daha geni\u015f bir yer olur. Herkesi s\u0131\u011fd\u0131r\u0131r, belki.<\/p>\n Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun. Sana bir soru soraca\u011f\u0131m ve istiyorum ki ilk i\u00e7g\u00fcd\u00fcnle cevap veresin: Bayat ekmekle ne yapars\u0131n? \u00c7\u00f6pe atarsan bir \u015fey s\u00f6ylemiyorum \u2014 ama at\u0131yorsan, bu yaz\u0131y\u0131 okuman gerekiyor. Atlam\u0131yorsan, zaten biliyorsun […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-2133","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gastronomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2133","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2133"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2133\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2133"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
Demirhan.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"