{"id":2114,"date":"2026-07-01T13:01:26","date_gmt":"2026-07-01T11:01:26","guid":{"rendered":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/07\/01\/yemek-tarifi-degil-yemek-hafizasi-annenin-olcusu\/"},"modified":"2026-07-01T13:01:26","modified_gmt":"2026-07-01T11:01:26","slug":"yemek-tarifi-degil-yemek-hafizasi-annenin-olcusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/07\/01\/yemek-tarifi-degil-yemek-hafizasi-annenin-olcusu\/","title":{"rendered":"Yemek Tarifi De\u011fil, Yemek Haf\u0131zas\u0131: Annenin \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fc"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/8186477\/pexels-photo-8186477.jpeg?auto=compress&#038;cs=tinysrgb&#038;fit=crop&#038;h=627&#038;w=1200\" style=\"width:100%;height:auto;\"><\/p>\n<p>Sana bir \u015fey soraca\u011f\u0131m ve d\u00fcr\u00fcst cevapla: Annenin ya da b\u00fcy\u00fckannenin yapt\u0131\u011f\u0131 o yeme\u011fi \u2014 o mercimek \u00e7orbas\u0131n\u0131, o sar\u0131msakl\u0131 yo\u011furtlu kaba\u011f\u0131, o f\u0131r\u0131n s\u00fctlac\u0131 \u2014 sen hi\u00e7 tam olarak yapabildin mi? Tarifi ald\u0131n, \u00f6l\u00e7\u00fcleri sordun, hatta yan\u0131nda izledin. Ama \u00e7\u0131kmad\u0131. Ayn\u0131s\u0131 hi\u00e7 \u00e7\u0131kmad\u0131.<\/p>\n<p>Bu senin beceriksizli\u011finle ilgili de\u011fil. (Tamam, belki biraz \u00f6yle, ama esas mesele bu de\u011fil.) Mesele \u015fu ki o yemek, bir tarife s\u0131\u011fm\u0131yordu zaten. O yemek bir <strong>haf\u0131za yeme\u011fiydi<\/strong> ve haf\u0131za, gram \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcyle aktar\u0131lm\u0131yor.<\/p>\n<p>Ben onlarca y\u0131ld\u0131r insanlar\u0131n y\u00fczlerini \u00e7iziyorum. Bir portreyi yaparken fark ettim ki g\u00f6zlerin tam yerini bulmak yetmiyor \u2014 o g\u00f6z\u00fcn <em>a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/em> bulmak gerekiyor. Yemek de b\u00f6yle. Tarif sana malzemeyi verir, ama a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 vermez. Annenin elindeki o &#8220;bir avu\u00e7&#8221; tam olarak ka\u00e7 gramd\u0131 biliyor musun? Hay\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o avu\u00e7, onlarca y\u0131l\u0131n kalibrasyonuydu.<\/p>\n<p>Anadolu mutfa\u011f\u0131nda \u2014 ve asl\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n hemen her geleneksel mutfa\u011f\u0131nda \u2014 \u00f6l\u00e7\u00fc birimi hi\u00e7bir zaman standardize edilmedi. Nesilden nesile aktar\u0131lan \u015feyler \u015funlard\u0131:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Bir avu\u00e7:<\/strong> Kimin avucu? Onunkisi. Seninkiyle kar\u0131\u015ft\u0131rma.<\/li>\n<li><strong>G\u00f6z karar\u0131:<\/strong> Hangi g\u00f6z\u00fcn? Elli y\u0131l ocak ba\u015f\u0131nda ge\u00e7irmi\u015f bir g\u00f6z\u00fcn.<\/li>\n<li><strong>Koyula\u015fana kadar:<\/strong> Ne renk koyula\u015fma? Sorunun cevab\u0131 y\u00fcz\u00fcnde okunur, kelimede de\u011fil.<\/li>\n<li><strong>Tad\u0131na bak, eksik varsa koy:<\/strong> Bu c\u00fcmle asl\u0131nda tam bir felsefe okulu.<\/li>\n<li><strong>Biraz daha, biraz daha:<\/strong> Bu &#8220;biraz&#8221; hi\u00e7bir zaman ayn\u0131 miktarda de\u011fildi, sormay\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bunu ilk fark etti\u011fimde \u00e7ocuktum. Annem b\u00f6rek yap\u0131yordu ve ben deftere yazmaya kalkt\u0131m. (Erken ya\u015fta obsesif bir yan\u0131m vard\u0131, h\u00e2l\u00e2 var.) &#8220;Anne, unu ne kadar koyuyorsun?&#8221; dedim. Bakt\u0131 y\u00fcz\u00fcme, o benim \u00e7ok iyi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m &#8220;bu \u00e7ocuk ne soruyor&#8221; bak\u0131\u015f\u0131yla. &#8220;Koyuyorum i\u015fte,&#8221; dedi. Kalemimi b\u0131rakt\u0131m.<\/p>\n<p>O g\u00fcnden bu yana anlad\u0131m ki <strong>geleneksel mutfak, bir t\u00fcr bedensel bellek sistemiydi.<\/strong> Yaz\u0131ya ge\u00e7memi\u015fti \u00e7\u00fcnk\u00fc yaz\u0131ya ge\u00e7mesi gerekmiyordu. Eller biliyordu. Burun biliyordu. Kulak biliyordu \u2014 kaynama sesinin tonu, ya\u011f\u0131n c\u0131z\u0131rt\u0131s\u0131n\u0131n ritmi, tavan\u0131n dibine de\u011fen ka\u015f\u0131\u011f\u0131n direnci. Bunlar\u0131 hi\u00e7bir tarif kitab\u0131 yazamaz. En az\u0131ndan tam olarak.<\/p>\n<p>\u015eimdi bir ad\u0131m geri \u00e7ekilip \u015funu d\u00fc\u015f\u00fcn: Bu bilgi nas\u0131l aktar\u0131ld\u0131? Dil arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla de\u011fil. <strong>Yan yana durarak.<\/strong> K\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z, annesinin yan\u0131nda oyalan\u0131rd\u0131 mutfakta. K\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flan (e\u011fer mutfa\u011fa sokulduysa, ki bu ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusu) ayn\u0131 \u015fekilde. Bilgi, g\u00f6zden ele ge\u00e7erdi. Tarif yoktu; <em>tekrar<\/em> vard\u0131. Her g\u00fcn ayn\u0131 hareketler, ayn\u0131 kokular, ayn\u0131 sesler. Ve bir g\u00fcn eller, sorulmadan yapard\u0131.<\/p>\n<p>Peki ya \u015fimdi? \u015eimdi YouTube var, TikTok var, &#8220;5 dakikada annenizin yeme\u011fi&#8221; videolar\u0131 var. (Bu videolar\u0131 yapanlarla ciddi bir silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmaya girmek istedi\u011fim zamanlar oluyor, ama bunu i\u00e7imde tutuyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc insan haklar\u0131 \u00f6nemli.) Herkes gram gram \u00f6l\u00e7\u00fcyor, saniyelik zamanlay\u0131c\u0131lar kuruyor, profesyonel st\u00fcdyo \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda mutfak performans\u0131 sergiliyori. Ve yine de \u2014 yine de o yemek \u00e7\u0131km\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc eksik olan \u015fey tarif de\u011fil. Eksik olan \u015fey <strong>zaman<\/strong>. Bedenin o yeme\u011fi ka\u00e7 kere yapm\u0131\u015f oldu\u011fu. Elinin o hamuru ka\u00e7 kere yo\u011furdu\u011fu. Burnunun o kokuyu ka\u00e7 kere haf\u0131zaya kaydetti\u011fi.<\/p>\n<p>Almanya&#8217;da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m y\u0131llarda bunu daha keskin hissettim. T\u00fcrk marketten ald\u0131\u011f\u0131m malzemeler ayn\u0131yd\u0131 (hatta bazen T\u00fcrkiye&#8217;deki ayn\u0131 markadan). Tarifi biliyordum. Ama yemek, annemin yapt\u0131\u011f\u0131ndan farkl\u0131yd\u0131. Uzun s\u00fcre bunun suyundan, gaz\u0131ndan, iklimden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Belki \u00f6yle de. Ama as\u0131l mesele \u015fuydu: <strong>O yeme\u011fi yanl\u0131\u015f bir bedende pi\u015firiyordum.<\/strong> Annemin eli yoktu onda. Onun o elli y\u0131ll\u0131k kalibrasyonu yoktu.<\/p>\n<p>Ve i\u015fte burada ilgin\u00e7 bir \u015fey oluyor: Ben de kendi kalibrasyonumu yapmaya ba\u015flad\u0131m. Fark etmeden. Yava\u015f yava\u015f. Haftalarca ayn\u0131 yeme\u011fi yaparak, her seferinde bir \u015feyi de\u011fi\u015ftirerek, bazen mahvederek (\u00e7ok mahvettim, sofray\u0131 terk eden oldu), bazen bir \u015feye yakla\u015farak. \u015eu an yapt\u0131\u011f\u0131m yemek annemin yeme\u011fi de\u011fil \u2014 ama benim yeme\u011fim. Ve bu da bir \u015fey.<\/p>\n<p>Belki aktar\u0131m b\u00f6yle oluyor zaten. Birebir kopyalanm\u0131yor, <strong>yorumlan\u0131yor<\/strong>. Her nesil o yeme\u011fi yeniden icat ediyor, biraz kendi eliyle, biraz annesinin hayaletiyle, biraz i\u00e7inde bulundu\u011fu co\u011frafyayla. Bir portreyi her \u00e7izdi\u011fimde ayn\u0131 y\u00fcz\u00fc \u00e7izmiyorum \u2014 o y\u00fcz\u00fc o an\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fcyorum. Yemek de b\u00f6yle. Ayn\u0131 tarif, farkl\u0131 ellerde, farkl\u0131 bir \u015fey oluyor. Ve bu bir kay\u0131p de\u011fil, bir evrim.<\/p>\n<p>Ama \u015funu da s\u00f6yleyeyim: O evrimin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nce <strong>orijinali tan\u0131mak gerekiyor<\/strong>. Kaybetti\u011fini bilmeden yeniden icat edemezsin. Bu y\u00fczden annenin ya da b\u00fcy\u00fckannenin yan\u0131na git \u2014 e\u011fer h\u00e2l\u00e2 yan\u0131ndaysa ve buna sahip \u00e7\u0131kman gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorum, bak gidebiliyor musun \u2014 ve bu sefer defter kalemsiz git. Sadece dur ve izle. Kokla. Dinle. Elin nereye gitti\u011fine, g\u00f6z\u00fcn\u00fcn nereye bakt\u0131\u011f\u0131na dikkat et. O bilgiyi yazamazs\u0131n. Ama beynin, istemeden de olsa, kaydedecek.<\/p>\n<p>Tarif de\u011fil, haf\u0131za. Gram de\u011fil, el. Teknik de\u011fil, zaman. Ve hepsinin alt\u0131nda \u015fu ger\u00e7ek: <strong>En iyi yemekler, tarif edilemeyenlerdir.<\/strong> En iyi portreler de \u00f6yle zaten \u2014 nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam olarak a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131n, ama elinin gitti\u011fi yerler.<\/p>\n<p>Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun.<br \/><em>Demirhan.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sana bir \u015fey soraca\u011f\u0131m ve d\u00fcr\u00fcst cevapla: Annenin ya da b\u00fcy\u00fckannenin yapt\u0131\u011f\u0131 o yeme\u011fi \u2014 o mercimek \u00e7orbas\u0131n\u0131, o sar\u0131msakl\u0131 yo\u011furtlu kaba\u011f\u0131, o f\u0131r\u0131n s\u00fctlac\u0131 \u2014 sen hi\u00e7 tam olarak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-2114","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gastronomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2114"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2114\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}