{"id":2104,"date":"2026-06-26T13:01:24","date_gmt":"2026-06-26T11:01:24","guid":{"rendered":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/06\/26\/neden-hep-ayni-seyi-yiyoruz-aliskanlik-mi-korku-mu\/"},"modified":"2026-06-26T13:01:24","modified_gmt":"2026-06-26T11:01:24","slug":"neden-hep-ayni-seyi-yiyoruz-aliskanlik-mi-korku-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/06\/26\/neden-hep-ayni-seyi-yiyoruz-aliskanlik-mi-korku-mu\/","title":{"rendered":"Neden Hep Ayn\u0131 \u015eeyi Yiyoruz? Al\u0131\u015fkanl\u0131k m\u0131 Korku mu?"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/9001223\/pexels-photo-9001223.jpeg?auto=compress&#038;cs=tinysrgb&#038;fit=crop&#038;h=627&#038;w=1200\" style=\"width:100%;height:auto;\"><\/p>\n<p>\u015eunu bir d\u00fc\u015f\u00fcn: ka\u00e7 y\u0131ld\u0131r ayn\u0131 marketten ayn\u0131 malzemeleri al\u0131p ayn\u0131 yeme\u011fi pi\u015firiyorsun? Cevab\u0131n\u0131 vermek zorunda de\u011filsin. Ama \u015funu s\u00f6yleyeyim \u2014 cevab\u0131n muhtemelen &#8220;\u00e7ok uzun zaman&#8221; ve bu seni rahats\u0131z etmiyor bile. As\u0131l soru da tam orada ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n yemekle ili\u015fkisi, insan\u0131n insanla ili\u015fkisinden \u00e7ok daha d\u00fcr\u00fcstt\u00fcr. Biriyle tan\u0131\u015f\u0131rken rol yapars\u0131n, ama a\u00e7ken rol yapamazs\u0131n. Gece yar\u0131s\u0131 buzdolab\u0131 \u00f6n\u00fcnde ne istedi\u011fini bilirsin. Hi\u00e7 yan\u0131lmazs\u0131n. O an seni en iyi tan\u0131yan sensin. Peki bu bilgeli\u011fi neden g\u00fcnl\u00fck mutfa\u011f\u0131na ta\u015f\u0131m\u0131yorsun? \u00c7\u00fcnk\u00fc bilgelik tehlikelidir. Yeni bir \u015fey denemek, hata yapma riskini ta\u015f\u0131r. Ve hata yapmak \u2014 \u00f6zellikle yemekte \u2014 \u00e7ok derin bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131r. A\u00e7 kalmak hem fiziksek hem de semboliktir.<\/p>\n<p>Gastronomi tarihine bakt\u0131\u011f\u0131nda, insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck mutfak devrimlerinin hepsinin bir zorunluluktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn. Frans\u0131zlar sosu icat etmedi \u00e7\u00fcnk\u00fc zengindi; sosu icat etti \u00e7\u00fcnk\u00fc eti kurtarmak zorundayd\u0131. T\u00fcrkler dolmay\u0131 sarmalad\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u00e7ini dolduracak fazla et yoktu, ama ba\u011f yapra\u011f\u0131 boldu. Yani yarat\u0131c\u0131l\u0131k, konforun de\u011fil; <strong>darl\u0131\u011f\u0131n \u00e7ocu\u011fudur.<\/strong> Ama biz \u015fimdi darl\u0131k i\u00e7inde de\u011filiz \u2014 tam tersine se\u00e7enekler aras\u0131nda bo\u011fuluyoruz. Ve paradoks \u015fu ki, ne kadar \u00e7ok se\u00e7enek olursa, o kadar az se\u00e7iyoruz.<\/p>\n<p>Psikologlar buna &#8220;karar yorgunlu\u011fu&#8221; der. Ben buna <strong>mutfak k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong> derim. (Akademik de\u011fil, ama daha do\u011fru geliyor.) Y\u00fczlerce malzeme var rafta, ama biz yine zeytinya\u011fl\u0131 makarna yap\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc makarna ba\u015far\u0131s\u0131z olmaz. Makarna seni terk etmez. Makarna g\u00fcvenlidir.<\/p>\n<p>\u015eimdi sana birka\u00e7 soru sormam laz\u0131m \u2014 cevaplamak zorunda de\u011filsin ama hi\u00e7 olmazsa bak bakal\u0131m:<\/p>\n<ul>\n<li>Son alt\u0131 ayda daha \u00f6nce hi\u00e7 pi\u015firmedi\u011fin bir yemek yapt\u0131n m\u0131?<\/li>\n<li>Bir malzemenin ne oldu\u011funu bilmeden sadece meraktan ald\u0131n m\u0131 marketten?<\/li>\n<li>Bir tarifin ortas\u0131nda &#8220;bu olmad\u0131&#8221; deyip bamba\u015fka bir \u015feye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fcn m\u00fc onu?<\/li>\n<li>Yabanc\u0131 bir mutfa\u011f\u0131n yeme\u011fini, o k\u00fclt\u00fcr\u00fc anlamaya \u00e7al\u0131\u015farak m\u0131 yedin?<\/li>\n<li>\u00c7ocukken sevmedi\u011fin bir \u015feyi yeti\u015fkin olarak tekrar denedin mi?<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu sorular\u0131n hi\u00e7biri &#8220;iyi a\u015f\u00e7\u0131 m\u0131s\u0131n?&#8221; diye sormuyor. Merak edip etmedi\u011fini soruyorlar. Merak, mutfa\u011f\u0131n en temel malzemesidir. Ate\u015ften \u00f6nce gelir. B\u0131\u00e7aktan \u00f6nce gelir. <strong>Tarif olmadan merak olur, ama merak olmadan hi\u00e7bir tarif i\u015fe yaramaz.<\/strong><\/p>\n<p>Japonya&#8217;da &#8220;shun&#8221; diye bir kavram var. Mevsimin tam olarak olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131, bir malzemenin en m\u00fckemmel oldu\u011fu o k\u0131sa an\u0131 tan\u0131mlar. Bir bal\u0131k i\u00e7in bu belki \u00fc\u00e7 haftad\u0131r. Bir sebze i\u00e7in belki on g\u00fcnd\u00fcr. Japon mutfa\u011f\u0131 bu kavram \u00fczerine kurulmu\u015ftur \u2014 yani &#8220;ne yemek istiyorum?&#8221; de\u011fil, &#8220;\u015fu an ne en iyi halde?&#8221; sorusu \u00fczerine. Biz ise tam tersi bir k\u00fclt\u00fcrde ya\u015f\u0131yoruz: istedi\u011fimiz her \u015feyi, istedi\u011fimiz her mevsimde bulabiliyoruz. Bu mucizevi. Ve bu ayn\u0131 zamanda \u015funu \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor: <strong>bekleme zevkini.<\/strong><\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fckannem k\u0131\u015f\u0131n domates koymad\u0131 hi\u00e7bir yeme\u011fe. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u0131\u015f\u0131n domates yoktu. \u0130lkbaharda ilk domatesi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde \u2014 o soluk, sert, hen\u00fcz tam olgunla\u015fmam\u0131\u015f domatesi \u2014 d\u00fcnyay\u0131 fethetmi\u015f gibi hissederdim. \u015eimdi Ocak ay\u0131nda plastik kapl\u0131, tatss\u0131z, k\u0131rm\u0131z\u0131ya boyanm\u0131\u015f domates yiyorum ve hi\u00e7bir \u015fey hissetmiyorum. Yani teknik olarak kazand\u0131m, ama bir \u015feyi kaybettim.<\/p>\n<p>Al\u0131\u015fkanl\u0131k k\u00f6t\u00fc de\u011fildir. Bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemem laz\u0131m. Annenin mercime\u011fi her seferinde ayn\u0131 lezzeti ta\u015f\u0131yorsa, bu bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k de\u011fil; bir <strong>s\u00fcreklilik sanat\u0131d\u0131r.<\/strong> Baz\u0131 yemekler de\u011fi\u015fmemek i\u00e7in vard\u0131r. A\u015fure her y\u0131l ayn\u0131 tatmal\u0131d\u0131r ki o tatta ge\u00e7mi\u015f ya\u015fas\u0131n. Bayram b\u00f6re\u011fi standard\u0131ndan sapmamal\u0131d\u0131r ki ona &#8220;bayram b\u00f6re\u011fi&#8221; diyebilelim. Kimlik, tekrar \u00fczerine in\u015fa edilir.<\/p>\n<p>Ama \u015funu da s\u00f6ylemem laz\u0131m: e\u011fer her g\u00fcn ayn\u0131 \u015feyi yiyorsan ve bunun nedeni sevmek de\u011fil de <strong>denemekten korkmaksa<\/strong>, o zaman sorun yemekte de\u011fil, sende. (Sert s\u00f6yledim, biliyorum. Ama yalan s\u00f6ylemeyece\u011fim.)<\/p>\n<p>Mutfakta yap\u0131lacak en devrimci \u015fey \u015fudur: elindeki malzemelere bak ve bir tarif aramadan bir \u015fey yap. Buzdolab\u0131nda ne varsa, o malzemelerin sana ne s\u00f6yledi\u011fini dinle. Bazen patl\u0131can &#8220;kavur beni&#8221; der. Bazen yo\u011furt &#8220;bir \u015feylerin \u00fcst\u00fcne s\u00fcr\u00fcl&#8221; der. Bazen de kalan pilav &#8220;seni sabah kahvalt\u0131s\u0131nda bekleyece\u011fim&#8221; der. (Bu son c\u00fcmle i\u00e7in yarg\u0131lamay\u0131n. So\u011fuk pilav sabah kahvalt\u0131s\u0131nda harikuladedir ve bunu tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k de\u011filim.)<\/p>\n<p>Yemek yapmak, asl\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekte d\u00fcnya kurmakt\u0131r. Her karar bir tercih, her malzeme bir karakter, her \u0131s\u0131 ayar\u0131 bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden korkudan de\u011fil, meraktan pi\u015fir. Hata yaparsan \u2014 ve yapacaks\u0131n \u2014 o hata seni bir sonraki sefere daha iyi bir a\u015f\u00e7\u0131 yapar. M\u00fckemmel yemek, ba\u015far\u0131s\u0131z denemelerin birikiminden do\u011far.<\/p>\n<p>Ve belki de en \u00f6nemlisi: <strong>yaln\u0131z yeme.<\/strong> Yani yemeyi bir eylem olarak yapma, bir deneyim olarak yap. Telefonunu b\u0131rak, taba\u011f\u0131na bak, ne yedi\u011fini hisset. Lezzet, dikkat ister. Dikkat vermezsen o lezzet gelir, ge\u00e7er ve sen &#8220;eh, iyiydi&#8221; dersin. Ama ger\u00e7ekten orada olursan, basit bir domates bile seni \u015fa\u015f\u0131rtabilir.<\/p>\n<p>Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun.<br \/>Demirhan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eunu bir d\u00fc\u015f\u00fcn: ka\u00e7 y\u0131ld\u0131r ayn\u0131 marketten ayn\u0131 malzemeleri al\u0131p ayn\u0131 yeme\u011fi pi\u015firiyorsun? Cevab\u0131n\u0131 vermek zorunda de\u011filsin. Ama \u015funu s\u00f6yleyeyim \u2014 cevab\u0131n muhtemelen &#8220;\u00e7ok uzun zaman&#8221; ve bu seni rahats\u0131z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-2104","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gastronomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2104"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2104\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}