{"id":2059,"date":"2026-06-09T07:03:29","date_gmt":"2026-06-09T05:03:29","guid":{"rendered":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/06\/09\/bir-lokma-ekmek-gocun-sofrasindaki-kimlik\/"},"modified":"2026-06-09T07:03:29","modified_gmt":"2026-06-09T05:03:29","slug":"bir-lokma-ekmek-gocun-sofrasindaki-kimlik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/06\/09\/bir-lokma-ekmek-gocun-sofrasindaki-kimlik\/","title":{"rendered":"Bir Lokma Ekmek: G\u00f6\u00e7\u00fcn Sofras\u0131ndaki Kimlik"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/20106930\/pexels-photo-20106930.jpeg?auto=compress&#038;cs=tinysrgb&#038;fit=crop&#038;h=627&#038;w=1200\" style=\"width:100%;height:auto;\"><\/p>\n<p>Sana bir soru soraca\u011f\u0131m ve cevaplamadan \u00f6nce bir an dur: <strong>E\u011fer yar\u0131n bir \u00fclkeye ta\u015f\u0131nmak zorunda kalsayd\u0131n, yan\u0131na ne al\u0131rd\u0131n?<\/strong> Pasaport, tamam. Para, elbette. Peki ya o tarifi \u2014 annenin tarifi, halan\u0131n tarifi, hi\u00e7bir yere yaz\u0131lmam\u0131\u015f, sadece ellerin bildi\u011fi o tarifi?<\/p>\n<p>G\u00f6\u00e7 \u00fczerine yaz\u0131lan her \u015fey bavullardan, trenlerden, s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131ndan bahseder. Kimse sofradan bahsetmez. Oysa as\u0131l mesele orada ba\u015flar. \u0130nsan bir yere ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda dilini kaybedebilir (kaybeder zaten, yava\u015f yava\u015f, fark etmeden), akcentini kaybeder, bazen ad\u0131n\u0131 bile de\u011fi\u015ftirir. Ama bir t\u00fcrl\u00fc o \u00e7orbay\u0131 yap\u0131p i\u00e7mekten vazge\u00e7emez. Neden?<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc <strong>sofra, kimli\u011fin son kalesidir<\/strong>. D\u0131\u015far\u0131da her \u015fey de\u011fi\u015fir \u2014 i\u015f yeri de\u011fi\u015fir, kom\u015fu de\u011fi\u015fir, dil de\u011fi\u015fir \u2014 ama mutfak kap\u0131s\u0131n\u0131 kapatt\u0131\u011f\u0131nda sen h\u00e2l\u00e2 sensin. O tencere kayn\u0131yor, o koku y\u00fckseliyor ve bir anl\u0131\u011f\u0131na nerede oldu\u011funu unutuyorsun. Ya da tam tersini yap\u0131yorsun: tam olarak nerede oldu\u011funu hat\u0131rl\u0131yorsun.<\/p>\n<p>Ben bunu teorik olarak de\u011fil, ya\u015fanm\u0131\u015f olarak biliyorum. T\u00fcrkiye&#8217;den Almanya&#8217;ya uzanan y\u0131llar\u0131mda bir \u015feyi fark ettim: <strong>en iyi sohbetler sofrada olur, en b\u00fcy\u00fck hasret sofrada vurur<\/strong>. Ve en \u00e7ok direni\u015f de orada ger\u00e7ekle\u015fir \u2014 sessizce, kimse g\u00f6rmeden, bir ka\u015f\u0131k yeme\u011fin i\u00e7inde.<\/p>\n<p>\u015eimdi biraz geriye gidelim. Tarihsel olarak bakt\u0131\u011f\u0131nda, g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndan her zaman bir mutfak k\u00fclt\u00fcr\u00fc yolculu\u011fu gelmi\u015ftir. T\u00fcrkler 1960&#8217;larda Almanya&#8217;ya gitti\u011finde bavullar\u0131nda sadece umut yoktu \u2014 <strong>bulgur vard\u0131, nohut vard\u0131, biber sal\u00e7as\u0131 vard\u0131.<\/strong> O d\u00f6nemin Almanya&#8217;s\u0131nda domates sal\u00e7as\u0131 bulunmuyordu. \u0130lk nesil i\u015f\u00e7iler onu s\u0131rf bu y\u00fczden T\u00fcrkiye&#8217;den postayla ald\u0131rd\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcn bir: uluslararas\u0131 posta yoluyla gelen sal\u00e7a kutular\u0131n\u0131. Bu ne b\u00fcy\u00fck bir inat, ne b\u00fcy\u00fck bir sevgi.<\/p>\n<p>Sonra ne oldu? O sal\u00e7a Alman mutfa\u011f\u0131na girdi. Bug\u00fcn Almanya&#8217;da &#8220;T\u00fcrkische K\u00fcche&#8221; denildi\u011finde kimse ka\u015f kald\u0131rm\u0131yor \u2014 aksine herkes birinin favorisinin oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Ama bu tan\u0131nma s\u00fcrecinde bir \u015fey kayboldu m\u0131, bir \u015fey kazan\u0131ld\u0131 m\u0131? \u0130kisi de. Hep ikisi birden.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte g\u00f6\u00e7\u00fcn sofras\u0131 tam bu \u00e7eli\u015fkinin i\u00e7inde ya\u015far. Bir yanda <strong>\u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc koruma \u00e7abas\u0131<\/strong> \u2014 &#8220;bunu b\u00f6yle yaparlar, bizim usul\u00fcm\u00fcz b\u00f6yle, annem b\u00f6yle \u00f6\u011fretti&#8221; \u2014 \u00f6te yanda ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm. Bulunulan yerin malzemeleri, bulunulan yerin mevsimi, bulunulan yerin kom\u015fusu. Sofra yava\u015f yava\u015f hibrit bir \u015feye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Ve bu k\u00f6t\u00fc de\u011fildir. Bu, hayat\u0131n kendisidir.<\/p>\n<p>Peki kim karar verir bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn nereye kadar gidece\u011fine? Genellikle kad\u0131nlar. (Burada bir parantez a\u00e7mak laz\u0131m \u2014 g\u00f6\u00e7 tarihinin en az anlat\u0131lan kahramanlar\u0131, o mutfaklarda dimdik ayakta duran kad\u0131nlard\u0131r. Sonra kapayal\u0131m parantezi.) Birinci nesil, o tarifi harfiyen uygulamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130kinci nesil biraz uydurur. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc nesil &#8220;bu neydi ki zaten?&#8221; der ve belki en \u00f6zg\u00fcn yorumu ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r \u2014 \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k korku yoktur, sadece merak vard\u0131r.<\/p>\n<p>Almanlar\u0131n &#8220;D\u00f6ner Kebab&#8221;\u0131 kendi k\u00fclt\u00fcrlerine mal etme bi\u00e7imi bu konuda \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rnek. Bug\u00fcn Berlin&#8217;de kebab\u0131 icat eden T\u00fcrk de\u011fil, &#8220;Almanya&#8217;n\u0131n fast food&#8217;u&#8221; olarak sahiplenilmi\u015f bir \u015fey var ortada. Bu hem ac\u0131 hem de \u00e7ok \u015fey anlatan bir \u015fey. Ama as\u0131l soru \u015fu: <strong>Bir yeme\u011fi kim icat etmi\u015f olursa olsun, o yeme\u011fi kim pi\u015firiyorsa, o yeme\u011fi kim seviyor?<\/strong> Sahiplik meselesinden \u00e7ok, sevgi meselesi bu.<\/p>\n<p>\u015eimdi sana birka\u00e7 somut \u015fey s\u00f6yleyeyim. G\u00f6\u00e7\u00fcn sofras\u0131 denilince akl\u0131ma gelen \u015feyler \u015funlar:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tarhana \u00e7orbas\u0131:<\/strong> T\u00fcrk g\u00f6\u00e7menlerinin Almanya&#8217;ya ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, so\u011fuk k\u0131\u015f gecelerinde hem mide hem de haf\u0131za ilac\u0131 olan o kuru, ek\u015fi, derin \u00e7orba. Yap\u0131l\u0131\u015f\u0131 zahmetli, tad\u0131 birikimlerin t\u00fcm\u00fc gibi.<\/li>\n<li><strong>Meze k\u00fclt\u00fcr\u00fc:<\/strong> Sofran\u0131n ortas\u0131na konan onlarca k\u00fc\u00e7\u00fck tabak \u2014 bu sadece yemek de\u011fil, bir toplant\u0131 bi\u00e7imi. Bir karar alma mekanizmas\u0131. &#8220;Hadi sofraya ge\u00e7elim&#8221; demek, &#8220;hadi konu\u015fal\u0131m&#8221; demektir.<\/li>\n<li><strong>Ekmek sayg\u0131s\u0131:<\/strong> Ekme\u011fi yere d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcnce \u00f6p\u00fcp aln\u0131na koyma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131. Almanya&#8217;da do\u011fan \u00e7ocuklar bunu bazen hayretle izler. Ama bir kez g\u00f6r\u00fcnce unutmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu bir rit\u00fcel de\u011fil, <strong>bir ili\u015fki bi\u00e7imidir \u2014 insan\u0131n eme\u011fe, topra\u011fa, ge\u00e7mi\u015fe olan ili\u015fkisi.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Bayram yemekleri:<\/strong> Hangi \u00fclkede olursan ol, bayramda o yemek yap\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc co\u011frafya de\u011fi\u015fir ama takvim de\u011fi\u015fmez. Ve takvim de\u011fi\u015fmeyince haf\u0131za da de\u011fi\u015fmez.<\/li>\n<li><strong>Misafir sofras\u0131:<\/strong> T\u00fcrk mutfa\u011f\u0131n\u0131n belki de en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6zelli\u011fi \u2014 yeterli olmasa da payla\u015f\u0131l\u0131r. Bu Almanya&#8217;da \u00e7ok yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan bir \u015feydir. &#8220;Fazla m\u0131 yapt\u0131lar?&#8221; diye sorarlar. Hay\u0131r, hay\u0131r. Fazla yapmak bir hata de\u011fil, bir bildiri gibidir: <em>sen burada de\u011ferlisin.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p>Bir portreyi \u00e7izerken \u015funu yapar\u0131m: \u00f6nce o ki\u015finin y\u00fck\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m, sonra y\u00fcz\u00fcn\u00fc. G\u00f6\u00e7 eden insanlar\u0131n portrelerini \u00e7izdi\u011fimde de ayn\u0131 \u015feyi hissederim. <strong>O y\u00fck \u00e7o\u011funlukla bir koku ta\u015f\u0131r.<\/strong> Annenin mutfa\u011f\u0131n\u0131n kokusu. Ve o koku, hi\u00e7bir pasaportta yazmaz ama her insan\u0131n i\u00e7inde bir vize damgas\u0131 gibi durur \u2014 ge\u00e7erlili\u011fi sona ermez, yenilenmez, iptal edilmez.<\/p>\n<p>Sofra bir direni\u015f alan\u0131d\u0131r, dedim. Bunu biraz daha a\u00e7ay\u0131m. D\u0131\u015far\u0131da sana kim oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirler \u2014 hangi dilde konu\u015facaks\u0131n, nas\u0131l giyineceksin, neye oy vereceksin. Ama kim oldu\u011funu mutfakta sen s\u00f6ylersin. Ve bu sessiz ama \u00e7ok net bir c\u00fcmle kurar hayat\u0131n ortas\u0131na: <strong>Ben h\u00e2l\u00e2 benim.<\/strong><\/p>\n<p>Son olarak \u015funu sormak istiyorum \u2014 sana de\u011fil, genel olarak hepimize: Bir ba\u015fka insan\u0131n sofras\u0131na otururken ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz? &#8220;Bu ne tuhaf bir yemek&#8221; mi, yoksa &#8220;bu insanlar bana ne anlat\u0131yor?&#8221; mu? Fark b\u00fcy\u00fck. \u00c7\u00fcnk\u00fc birinci soru bizi kapat\u0131r, ikincisi a\u00e7ar. Ve a\u00e7\u0131k bir insan, a\u00e7\u0131k bir sofra gibidir \u2014 herkes i\u00e7in yer vard\u0131r, kimseyi a\u00e7 b\u0131rakmaz.<\/p>\n<p>Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun.<br \/><strong>Demirhan.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sana bir soru soraca\u011f\u0131m ve cevaplamadan \u00f6nce bir an dur: E\u011fer yar\u0131n bir \u00fclkeye ta\u015f\u0131nmak zorunda kalsayd\u0131n, yan\u0131na ne al\u0131rd\u0131n? Pasaport, tamam. Para, elbette. Peki ya o tarifi \u2014 annenin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-2059","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gastronomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2059","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2059"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2059\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2059"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2059"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2059"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}