{"id":1989,"date":"2026-06-01T13:01:25","date_gmt":"2026-06-01T11:01:25","guid":{"rendered":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/06\/01\/sessizligin-tadi-gurultu-kirliligi-sofrayi-olduruyor\/"},"modified":"2026-06-01T13:01:25","modified_gmt":"2026-06-01T11:01:25","slug":"sessizligin-tadi-gurultu-kirliligi-sofrayi-olduruyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/06\/01\/sessizligin-tadi-gurultu-kirliligi-sofrayi-olduruyor\/","title":{"rendered":"Sessizli\u011fin Tad\u0131: G\u00fcr\u00fclt\u00fc Kirlili\u011fi Sofray\u0131 \u00d6ld\u00fcr\u00fcyor"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/8251353\/pexels-photo-8251353.jpeg?auto=compress&#038;cs=tinysrgb&#038;fit=crop&#038;h=627&#038;w=1200\" style=\"width:100%;height:auto;\"><\/p>\n<p>Sana bir soru soraca\u011f\u0131m ve cevaplamadan \u00f6nce biraz d\u00fc\u015f\u00fcnmeni istiyorum: <strong>Son ne zaman yemek yerken sadece yemek yedin?<\/strong> Telefon yok, dizi yok, podcast yok, &#8220;hadi bir \u015feylere bakal\u0131m&#8221; yok. Sadece tabak, \u00e7atal ve sen.<\/p>\n<p>Hat\u0131rlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekiyorsan yaln\u0131z de\u011filsin. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz bir \u015fekilde sofray\u0131 bir dolgu alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fck \u2014 bo\u015fluk olmas\u0131n diye, sessizlik bizi rahats\u0131z etmesin diye, kendimizle ba\u015f ba\u015fa kalmayal\u0131m diye. (Ve tabii ki o son k\u0131s\u0131m belki de as\u0131l mesele, ama oraya gelece\u011fiz.)<\/p>\n<p>Ben y\u0131llarca portre \u00e7izdim. Bir insan\u0131n y\u00fcz\u00fcne bakarken \u00f6\u011frendi\u011fim en \u00f6nemli \u015fey \u015fu: <strong>g\u00fcr\u00fclt\u00fc, g\u00f6rmeni engeller.<\/strong> Etrafta \u00e7ok \u015fey oldu\u011funda as\u0131l olan kaybolur. Sofrada da tam olarak bu oluyor. Tabaktaki yeme\u011fi &#8220;g\u00f6remiyor&#8221; \u2014 daha do\u011frusu tadam\u0131yorsun. A\u011fz\u0131n \u00e7i\u011fniyor, miiden doluyora gidiyor, ama sen orada de\u011filsin. Ekranda bir yerlerde geziniyorsun.<\/p>\n<p>Bir \u0130talyan \u015fef vard\u0131 \u2014 ad\u0131n\u0131 vermeyece\u011fim \u00e7\u00fcnk\u00fc bu yaz\u0131 onun reklam\u0131 de\u011fil \u2014 \u015f\u00f6yle diyordu: &#8220;Malzeme mutfakta \u00f6lmez. Sofrada \u00f6l\u00fcr.&#8221; \u0130lk duydu\u011fumda ne demek istedi\u011fini tam anlayamam\u0131\u015ft\u0131m. Sonra anlad\u0131m: en iyi domates, en g\u00fczel zeytinya\u011f\u0131, en sab\u0131rl\u0131 ellerin pi\u015firdi\u011fi yemek bile \u2014 e\u011fer kar\u015f\u0131s\u0131ndaki insan yoksa, oradadaki insan oraya gelmemi\u015fse \u2014 bo\u015fa gider.<\/p>\n<p><strong>Sessizlik bir malzemedir.<\/strong> Sofran\u0131n g\u00f6r\u00fcnmez malzemesi. Ve biz onu raftan kald\u0131rd\u0131k.<\/p>\n<p>\u015eimdi biraz geriye gidelim. Tarihsel olarak sofra neydi? Sadece beslenme noktas\u0131 de\u011fildi. Osmanl\u0131 mutfa\u011f\u0131nda sofra bir t\u00f6ren alan\u0131yd\u0131 \u2014 kim nerede oturur, ne zaman konu\u015fulur, hangi yemek hangi s\u0131rayla gelir, bunlar\u0131n hepsinin bir d\u00fczeni vard\u0131. Almanya&#8217;da da benzer bir \u015fey var: Abendbrot gelene\u011fi, ak\u015fam ekme\u011fi. Aile masaya oturur, hafif bir sofra kurulur ve o sofra asl\u0131nda bir toplanma rit\u00fcelidir. Yemekten \u00e7ok bir araya gelmektir. (Almanlar bunu son y\u0131llarda kaybediyor, biz de zaten \u00e7oktan kaybettik, yani bu nostaljik bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma de\u011fil \u2014 ikisi de ayn\u0131 bata\u011f\u0131n i\u00e7inde.)<\/p>\n<p>Peki ne oldu? Teknoloji mi su\u00e7lu? Kolay cevap bu, ama tam do\u011fru de\u011fil. Teknoloji bir ara\u00e7. Onu sofran\u0131n ba\u015f k\u00f6\u015fesine oturtmay\u0131 biz se\u00e7tik. Ve bu se\u00e7imin alt\u0131nda daha derin bir \u015fey var: <strong>sessizli\u011fe dayanam\u0131yoruz art\u0131k.<\/strong> Sessizlik i\u00e7inde kendimizle konu\u015fmak zorunda kal\u0131yoruz. Ve \u00e7o\u011fumuz o konu\u015fmadan ka\u00e7\u0131yoruz.<\/p>\n<p>Bir portreyi \u00e7izerken en zor an, ilk \u00e7izgiden \u00f6nce gelen o sessizliktir. O an korkutucudur \u2014 bo\u015f ka\u011f\u0131t, hi\u00e7lik, &#8220;ne yapaca\u011f\u0131m&#8221; sorusu. Ama o an\u0131 ge\u00e7emezsen, ger\u00e7ek \u00e7izgi de gelmez. Sofrada da ayn\u0131 \u015fey: o sessizli\u011fi tutamazsan, yeme\u011fi ger\u00e7ekten ya\u015fayamazs\u0131n.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmalar ne diyor? (Evet, bazen bilime de bakar\u0131m, hep sezgiyle y\u00fcr\u00fcmem.) Dikkatli yeme \u2014 \u0130ngilizce ad\u0131yla <em>mindful eating<\/em> \u2014 \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00f6steriyor ki:<\/p>\n<ul>\n<li>Dikkatini yeme\u011fe veren insanlar <strong>daha az yiyor<\/strong> ve daha tok hissediyor<\/li>\n<li>Yeme\u011fin lezzetini \u00e7ok daha yo\u011fun alg\u0131l\u0131yor \u2014 ayn\u0131 yemek, daha zengin bir deneyim<\/li>\n<li>Sindirim sistemi daha iyi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor \u2014 \u00e7\u00fcnk\u00fc stres alt\u0131nda yenilmemi\u015f<\/li>\n<li>Yemekle duygusal ili\u015fki d\u00fczeliyor \u2014 t\u0131k\u0131nma, cezaland\u0131rma, \u00f6d\u00fcllendirme d\u00f6ng\u00fcleri k\u0131r\u0131l\u0131yor<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bunlar\u0131n hepsini bilim s\u00f6yl\u00fcyor. Ben ise \u015funu s\u00f6yl\u00fcyorum: <strong>yeme\u011fi hak ediyorsun.<\/strong> Emek harcand\u0131 o tabak i\u00e7in \u2014 tohum ekildi, hasat edildi, ta\u015f\u0131nd\u0131, pi\u015firildi. Hatta belki sen pi\u015firdin. O eme\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131nda telefona bakmak, bence, k\u00fc\u00e7\u00fck bir sayg\u0131s\u0131zl\u0131kt\u0131r. Hem yeme\u011fe hem kendine.<\/p>\n<p>\u015eimdi prati\u011fe gelelim. &#8220;Tamam Demirhan, anlad\u0131m, peki ne yapay\u0131m?&#8221; diyorsun. (Sesini duyar gibiyim.) \u0130\u015fte birka\u00e7 \u015fey \u2014 bunlar\u0131 liste yap\u0131yorum \u00e7\u00fcnk\u00fc listeleri seversin, en az\u0131ndan beyin seviyor:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Haftada bir \u00f6\u011f\u00fcn<\/strong> sessiz ye. Sadece bir \u00f6\u011f\u00fcn. Kahvalt\u0131 olabilir, en kolay o.<\/li>\n<li>Yemeden \u00f6nce <strong>\u00fc\u00e7 derin nefes al<\/strong> \u2014 sa\u00e7ma geliyor, dene bakal\u0131m<\/li>\n<li>Telefonunu <strong>ba\u015fka bir odaya b\u0131rak<\/strong> \u2014 masan\u0131n \u00fcst\u00fcnde &#8220;kapal\u0131&#8221; duran telefon yeterli de\u011fil, h\u00e2l\u00e2 zihnindedir<\/li>\n<li>\u0130lk birka\u00e7 lokmay\u0131 <strong>sadece tat i\u00e7in ye<\/strong> \u2014 ne hissediyorsun, ne kokuyor, ne dokusu var<\/li>\n<li>Biriyle yiyorsan, <strong>kar\u015f\u0131ndakine bak<\/strong> \u2014 telefona de\u011fil, ona<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu liste bir diyet program\u0131 de\u011fil, bir davet. Sofrana geri d\u00f6nmek i\u00e7in bir davet.<\/p>\n<p>Gastronomi d\u00fcnyas\u0131nda &#8220;terroir&#8221; denen bir kavram var \u2014 bir yerin topra\u011f\u0131, havas\u0131, suyunun yeme\u011fe ya da \u015faraba katt\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcn tat. Frans\u0131zlar\u0131n \u00e7ok sevdi\u011fi bir kelime bu. Ben de sofran\u0131n bir terroir&#8217;\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. O ortam\u0131n havas\u0131, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, sesi \u2014 ya da sessizli\u011fi \u2014 yeme\u011fin tad\u0131na kar\u0131\u015f\u0131r. G\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc bir sofrada yenilen yemek, ger\u00e7ekten farkl\u0131 bir yemektir. Ayn\u0131 tarif, ayn\u0131 malzeme \u2014 ama farkl\u0131 bir \u015fey.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden bazen en iyi lokantalar de\u011fil, <strong>en sessiz mutfaklar<\/strong> en iyi yeme\u011fi sunar. Annenin, baban\u0131n, b\u00fcy\u00fckannenin mutfa\u011f\u0131 \u2014 orada bir rit\u00fcel vard\u0131. Bir a\u011f\u0131rl\u0131k vard\u0131. O a\u011f\u0131rl\u0131k sessizlikten geliyordu.<\/p>\n<p>Ve belki de o sessizli\u011fi \u00f6zl\u00fcyoruz \u2014 fark\u0131nda olmadan, ekrana bakarak, asl\u0131nda oraya de\u011fil ba\u015fka bir yere uzanarak.<\/p>\n<p>Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun.<br \/><strong>Demirhan.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sana bir soru soraca\u011f\u0131m ve cevaplamadan \u00f6nce biraz d\u00fc\u015f\u00fcnmeni istiyorum: Son ne zaman yemek yerken sadece yemek yedin? Telefon yok, dizi yok, podcast yok, &#8220;hadi bir \u015feylere bakal\u0131m&#8221; yok. Sadece [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-1989","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gastronomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1989","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1989"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1989\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}