{"id":1908,"date":"2026-05-26T21:48:46","date_gmt":"2026-05-26T19:48:46","guid":{"rendered":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/05\/26\/kokusu-sinifsal-tadi-evrensel-sarimsagin-felsefesi-2\/"},"modified":"2026-05-26T21:54:00","modified_gmt":"2026-05-26T19:54:00","slug":"kokusu-sinifsal-tadi-evrensel-sarimsagin-felsefesi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/05\/26\/kokusu-sinifsal-tadi-evrensel-sarimsagin-felsefesi-2\/","title":{"rendered":"Kokusu S\u0131n\u0131fsal, Tad\u0131 Evrensel: Sar\u0131msa\u011f\u0131n Felsefesi"},"content":{"rendered":"<p>Hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn m\u00fc, bizi en \u00e7ok besleyen, hayat\u0131m\u0131za en \u00e7ok lezzet katan \u015feylerden neden bu kadar fellik fellik ka\u00e7ar\u0131z? Mesela sar\u0131msak. Masada g\u00f6rsek &#8220;Aman can\u0131m, ak\u015fam bir yere gidece\u011fim&#8221; diye nazlan\u0131r\u0131z ama gizli gizli o cac\u0131\u011f\u0131n dibindeki o son di\u015fin pe\u015fine d\u00fc\u015feriz. Bu neyin ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc birader? Hem tap\u0131p hem de toplum i\u00e7inde c\u00fczzaml\u0131 muamelesi yapmak hangi kitab\u0131n neresinde yaz\u0131yor? Sadece sar\u0131msaktan bahsetmiyorum elbet, kafay\u0131 hemen yeme\u011fe yorma. \u0130nsan ili\u015fkilerimiz de b\u00f6yle de\u011fil mi zaten? En \u00e7ok ihtiyac\u0131m\u0131z olan d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc, o keskin kokulu ger\u00e7ekleri duymaktan k\u00f6\u015fe bucak ka\u00e7ar\u0131z da, gidip bize sabun k\u00f6p\u00fc\u011f\u00fc gibi tatl\u0131 ama bombo\u015f yalanlar s\u00f6yleyenlerin dibinde biteriz. \u0130\u015fte sar\u0131msak, bu hayat\u0131n en d\u00fcr\u00fcst, en &#8220;\u00f6teki&#8221; ama en vazge\u00e7ilmez kahraman\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ben k\u0131rk y\u0131ld\u0131r elinde kalemle insan y\u00fcz\u00fc \u00e7izen adam\u0131m. \u0130nan bana, bir sar\u0131msak ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7izmekle, \u00f6mr\u00fcn\u00fc tarlada, fabrikada harcam\u0131\u015f yetmi\u015f ya\u015f\u0131nda bir ihtiyar\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00e7izmek aras\u0131nda zerre fark yoktur. \u0130kisinin de \u00fczerinde o ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n, o r\u00fczgar\u0131n, o g\u00fcne\u015fin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u00e7izgiler, katman katman kabuklar vard\u0131r. O kabuklar\u0131 tek tek soyduk\u00e7a alt\u0131ndan ne \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 bilirsin ama yine de o koku eline sinsin istersin. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilirsin ki o koku, hayatt\u0131r. Steril laboratuvarlarda \u00fcretilmi\u015f parf\u00fcm kokulu d\u00fcnyalardan \u00e7ok daha ger\u00e7ektir. Bug\u00fcn modern d\u00fcnya bize p\u00fcr\u00fczs\u00fcz, kokusuz, g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcz bir ya\u015fam dayat\u0131yor. &#8220;Aman efendim, kimse kimseyi rahats\u0131z etmesin.&#8221; Ee? Etmesin de nas\u0131l ya\u015fayaca\u011f\u0131z? Birbirimize de\u011fmeden, birbirimizin kokusunu, ac\u0131s\u0131n\u0131, y\u00fck\u00fcn\u00fc almadan nas\u0131l insan kalaca\u011f\u0131z? (Burada araya girip bir parantez a\u00e7ay\u0131m: Metroda yan\u0131na oturan adam\u0131n sar\u0131msak kokmas\u0131ndan \u015fikayet ediyorsun ya, belki de o adam o g\u00fcn evine g\u00f6t\u00fcrecek ekme\u011fin derdinden kendi kokusunu unutmu\u015ftur, az\u0131c\u0131k empati yahu.)<\/p>\n<p>Gelin biraz eskiye gidelim. Bu meretin tarihi, insanl\u0131\u011f\u0131n s\u0131n\u0131fsal kavgas\u0131yla ba\u015flar. Antik M\u0131s\u0131r\u2019da piramitleri in\u015fa eden o zavall\u0131 k\u00f6lelere her g\u00fcn d\u00fczenli olarak sar\u0131msak ve so\u011fan yedirirlermi\u015f. Neden biliyor musun? G\u00fc\u00e7ten d\u00fc\u015fmesinler, hastalanmas\u0131nlar da o koca ta\u015flar\u0131 daha h\u0131zl\u0131 ta\u015f\u0131s\u0131nlar diye. Yani sar\u0131msak, o g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131nda bir nevi enerji i\u00e7ece\u011fi, bir nevi ayakta kalma form\u00fcl\u00fcyd\u00fc. Gel gelelim, piramidin tepesindeki firavunlar ve onlar\u0131n etraf\u0131ndaki o s\u00fcsl\u00fc tap\u0131nak rahipleri sar\u0131msaktan nefret ederdi. Tap\u0131naklara sar\u0131msak yemi\u015f birinin girmesi kesinlikle yasakt\u0131. &#8220;Tanr\u0131lar\u0131n huzuruna b\u00f6yle kokulu \u00e7\u0131k\u0131lmaz&#8221; derlerdi. Bak sen \u015fu i\u015fe! K\u00f6lenin g\u00fcc\u00fcyle y\u00fckselen tap\u0131nakta, k\u00f6lenin yedi\u011fi a\u015f\u0131n kokusunu yasaklamak&#8230; Tan\u0131d\u0131k geldi mi? Bug\u00fcn de plazalar\u0131n en \u00fcst katlar\u0131nda &#8220;organik beslenme&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda milyonlarca liral\u0131k salatalar t\u0131k\u0131nanlar\u0131n, sokaktaki o mis gibi nohut-pilav arabas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken burunlar\u0131n\u0131 b\u00fckmesi tam olarak bu firavun akl\u0131n\u0131n devam\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ama mutfak, o s\u0131n\u0131fsal duvarlar\u0131 \u00f6yle bir y\u0131kar ki, akl\u0131n \u015fa\u015far. Sen ne kadar &#8220;ben aristokrat\u0131m, ben asilim&#8221; dersen de, o tencerenin i\u00e7ine sar\u0131msak girmeden yapt\u0131\u011f\u0131n hi\u00e7bir yemek tam anlam\u0131yla &#8220;m\u0131sm\u0131l&#8221; olmaz. Frans\u0131z mutfa\u011f\u0131n\u0131n o haval\u0131 \u015fefleri, soslar\u0131n\u0131n gizli form\u00fcl\u00fcn\u00fc anlat\u0131rken bin dereden su getirirler ama g\u00fcn\u00fcn sonunda o tavan\u0131n dibine bir di\u015f sar\u0131msa\u011f\u0131 patlat\u0131p atmaktan geri duramazlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc sar\u0131msak, yeme\u011fin omurgas\u0131d\u0131r. O olmadan yemek ayakta duramaz, sadece gev\u015fek bir tat y\u0131\u011f\u0131n\u0131 olarak kal\u0131r.<\/p>\n<p>Mutfakta sar\u0131msakla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken dikkat etmen gereken, asl\u0131nda hayata kar\u015f\u0131 da tak\u0131nman gereken birka\u00e7 alt\u0131n kural vard\u0131r. Bunlar\u0131 kula\u011f\u0131na k\u00fcpe yap, laz\u0131m olur:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Onu ezmeden lezzetini alamazs\u0131n:<\/strong> Sar\u0131msak d\u00fcr\u00fcstt\u00fcr ama kendini hemen teslim etmez. \u015e\u00f6yle b\u0131\u00e7a\u011f\u0131n yan\u0131yla \u00fcst\u00fcne &#8220;tak&#8221; diye vuracaks\u0131n. O hafif\u00e7e \u00e7atlayacak, can\u0131 s\u0131k\u0131lacak ki i\u00e7indeki o \u015fifal\u0131 ya\u011flar\u0131, o as\u0131l karakteri d\u0131\u015far\u0131 sals\u0131n. \u0130nsan da b\u00f6yledir i\u015fte; hayat\u0131n sillesini yememi\u015f, hi\u00e7 ezilmemi\u015f adam\u0131n derinli\u011fi olmaz, yavan kal\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Asla yakmayacaks\u0131n:<\/strong> Sar\u0131msa\u011f\u0131 k\u0131zg\u0131n ya\u011f\u0131n i\u00e7ine at\u0131p kendi haline b\u0131rak\u0131rsan iki saniyede k\u00f6m\u00fcr olur, b\u00fct\u00fcn yeme\u011fi de ac\u0131t\u0131r, mahveder. Ona \u015fefkatle yakla\u015facaks\u0131n. K\u0131s\u0131k ate\u015fte, zeytinya\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7inde hafif\u00e7e terleteceksin. Yani demem o ki, kar\u015f\u0131ndakinin can\u0131n\u0131 ac\u0131tmadan, onu yakmadan i\u00e7indeki g\u00fczelli\u011fi \u00e7\u0131karmay\u0131 bileceksin.<\/li>\n<li><strong>Kabu\u011funu hor g\u00f6rmeyeceksin:<\/strong> \u00c7orba yaparken ya da f\u0131r\u0131na patates atarken sar\u0131msa\u011f\u0131 kabu\u011fuyla koymay\u0131 dene bir kez. O kabuk, i\u00e7indeki o narin etin yanmas\u0131n\u0131 engeller, onu korur. T\u0131pk\u0131 bizim o d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz sert, bazen kaba g\u00f6r\u00fcnen duvarlar\u0131m\u0131z gibi. O duvarlara k\u0131zma, onlar bizi hayatta tutan kabuklar\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Fazlas\u0131 zehir, karar\u0131 \u015fifad\u0131r:<\/strong> Her \u015feyin oldu\u011fu gibi sar\u0131msa\u011f\u0131n da fazlas\u0131 yeme\u011fin b\u00fct\u00fcn dengesini bozar. Di\u011fer malzemelerin sesini k\u0131sar, tek ba\u015f\u0131na sahneye \u00e7\u0131kar. Hayatta da b\u00f6yledir; ego dedi\u011fin \u015fey sar\u0131msak gibidir, karar\u0131nda olursa seni dik tutar, fazlas\u0131 etraf\u0131ndaki herkesi ka\u00e7\u0131r\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u015eimdi diyeceksin ki, &#8220;Yahu Demirhan, alt\u0131 \u00fcst\u00fc bir di\u015f sar\u0131msaktan nerelere geldin?&#8221; Ee, benim i\u015fim bu. Ben hayata d\u00fcz bakamam. Bir \u00e7izgi \u00e7izerken o \u00e7izginin arkas\u0131ndaki g\u00f6lgeyi arar\u0131m. Bir yemek yaparken o malzemenin topraktan tencereye gelene kadar ge\u00e7ti\u011fi yollar\u0131, o yollar\u0131 y\u00fcr\u00fcyen insanlar\u0131n nas\u0131rl\u0131 ellerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm. Bizim buralarda sar\u0131msa\u011fa &#8220;do\u011fal antibiyotik&#8221; derler. Do\u011frudur, bedeni temizler, mikrobu k\u0131rar. Ama bence sar\u0131msak, ayn\u0131 zamanda zihinsel bir antibiyotiktir. Bizi o sahte modern kibarl\u0131klardan, o &#8220;ay kokar m\u0131y\u0131m, ay ne derler&#8221; korkular\u0131ndan ar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bizi topra\u011fa, ger\u00e7e\u011fe, o sokaktaki samimi insana yakla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>O y\u00fczden, bir dahaki sefere bir yemek yaparken, eline o sar\u0131msak ba\u015f\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131nda ona sadece bir malzeme muamelesi yapma. \u015e\u00f6yle bir bak \u00fcst\u00fcndeki o incecik beyaz liflere. Binlerce y\u0131ld\u0131r bu gezegende ya\u015fam\u0131\u015f, ac\u0131 \u00e7ekmi\u015f, g\u00fclm\u00fc\u015f, g\u00f6\u00e7 etmi\u015f milyarlarca insan\u0131n ortak haf\u0131zas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor o. Romal\u0131 askerlerin g\u00fcc\u00fc de orada, Anadolu\u2019daki bir k\u00f6y evinde kaynayan tarhana \u00e7orbas\u0131n\u0131n \u015fifas\u0131 da orada. Hepimiz bir \u015fekilde o ortak tencerenin i\u00e7indeyiz. Kimimiz ac\u0131y\u0131z, kimimiz tatl\u0131y\u0131z ama hepimiz o yeme\u011fin lezzeti i\u00e7in oraday\u0131z.<\/p>\n<p>Kendinizi o steril, kokusuz, yapay d\u00fcnyalar\u0131n i\u00e7ine hapsetmeyin. B\u0131rak\u0131n elleriniz sar\u0131msak koksun, b\u0131rak\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fcz ba\u015f\u0131n\u0131z hayat koksun. Yeter ki kalbiniz o kibir kokusundan uzak dursun.<\/p>\n<p>Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun<br \/>\nDemirhan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn m\u00fc, bizi en \u00e7ok besleyen, hayat\u0131m\u0131za en \u00e7ok lezzet katan \u015feylerden neden bu kadar fellik fellik ka\u00e7ar\u0131z? Mesela sar\u0131msak. Masada g\u00f6rsek &#8220;Aman can\u0131m, ak\u015fam bir yere gidece\u011fim&#8221; diye [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-1908","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gastronomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1908","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1908"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1909,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1908\/revisions\/1909"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}