![\"image\"](\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/31321820\/pexels-photo-31321820.jpeg?auto=compress&cs=tinysrgb&fit=crop&h=627&w=1200\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u015eimdi bir d\u00fc\u015f\u00fcnelim; elinde pasaportun, cebinde \u00fc\u00e7 be\u015f Euro\u2019n, \u00fczerinde Stuttgart\u2019\u0131n o me\u015fhur, insan\u0131n i\u00e7ine i\u015fleyen gri g\u00f6ky\u00fcz\u00fc… Neden hemen bir T\u00fcrk restoran\u0131 ar\u0131yorsun? Karn\u0131n m\u0131 a\u00e7, yoksa ruhun mu “tan\u0131d\u0131k” bir koku pe\u015finde? Stuttgart, hani o Bosch\u2019un, Mercedes\u2019in, Porsche\u2019nin, yani “m\u00fckemmeliyetin” ba\u015fkenti olan \u015fehirde, bizim o “hallolurcu” mutfa\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ne i\u015fi var? (Valla \u00e7ok i\u015fi var, hem de \u00f6yle b\u00f6yle de\u011fil). Stuttgart\u2019ta T\u00fcrk mutfa\u011f\u0131 demek, sadece mideyi doyurmak de\u011fil, o disiplinli Swabya d\u00fczeninin ortas\u0131nda bir par\u00e7a kaos, bir par\u00e7a samimiyet ve bolca sar\u0131msak kokusuyla “ben buraday\u0131m” demektir.<\/p>\n
K\u0131rk y\u0131ld\u0131r ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kalem oynat\u0131r\u0131m, portre \u00e7izerim; insan y\u00fcz\u00fcndeki her \u00e7izginin bir hikayesi oldu\u011funu bilirim. Tabak da \u00f6yledir. Stuttgart\u2019taki bir tabak kuru fasulye, Anadolu\u2019nun tozlu yollar\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131p gelmi\u015f, ama \u00fczerine bir par\u00e7a Alman disiplini serpilmi\u015f gibidir. \u015eehirde gezerken burnuna \u00e7arpan o koku, seni bazen Konya\u2019n\u0131n bir k\u00f6y\u00fcne, bazen de \u0130stanbul\u2019un arka sokaklar\u0131na f\u0131rlat\u0131r. Ama dikkat et, buradaki “T\u00fcrk mutfa\u011f\u0131” bazen asl\u0131ndan daha kralc\u0131d\u0131r, bazen de “bu ne yahu” dedirtecek kadar melez.<\/p>\n
Stuttgart sokaklar\u0131nda ad\u0131m ba\u015f\u0131 bir d\u00f6nerci g\u00f6rmen i\u015ften bile de\u011fil. Ama bu d\u00f6ner, senin bildi\u011fin o sade, et kokan d\u00f6nerden biraz farkl\u0131d\u0131r. Alman dostlar\u0131m\u0131z sa\u011f olsun, d\u00f6neri bir \u00e7e\u015fit “salata bar\u0131” haline getirdiler. \u0130\u00e7ine m\u0131s\u0131r m\u0131 koyan istersin, k\u0131rm\u0131z\u0131 lahana m\u0131… (Ki lahana dedi\u011fin \u015feyin o g\u00fczelim ete ne hayr\u0131 var, hala \u00e7\u00f6zebilmi\u015f de\u011filim). “Mit scharf?” diye sorar usta, sen “evet” dersin ama o ac\u0131, Urfa\u2019n\u0131n ac\u0131s\u0131na benzemez, seni sadece g\u0131d\u0131klar.<\/p>\n
Burada d\u00f6ner, bir hayatta kalma sanat\u0131d\u0131r. \u0130\u015ften \u00e7\u0131km\u0131\u015f yorgun bir m\u00fchendisin, elinde al\u00fcminyum folyoya sar\u0131l\u0131 o devasa “D\u00fcr\u00fcm” ile S-Bahn\u2019a yeti\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 izlemek, modern bir trajedidir asl\u0131nda. Ama o d\u00f6nerin i\u00e7indeki etin kalitesi, Stuttgart\u2019\u0131n o me\u015fhur kalite kontrol standartlar\u0131ndan ge\u00e7er. Yani “alet de\u011fi\u015fir, el de\u011fi\u015fmez” dedik ya; buradaki f\u0131r\u0131nlar Alman mal\u0131, b\u0131\u00e7aklar solingen olabilir ama o eti \u015fi\u015fe dizen elin haf\u0131zas\u0131 hala Anadolu\u2019dur. \u0130\u015fte o el, i\u00e7ine biraz da gurbet ac\u0131s\u0131 katar ki tad\u0131 dama\u011f\u0131nda kals\u0131n.<\/p>\n
As\u0131l mesele d\u00f6nerde de\u011fil, o buharl\u0131 camlar\u0131n arkas\u0131ndaki tencere yemeklerinde ba\u015flar. Stuttgart\u2019\u0131n “Bad Cannstatt” taraf\u0131na ya da “Roteb\u00fchlplatz” civar\u0131ndaki ara sokaklara dalarsan, ger\u00e7ek hazineyi bulursun. \u0130mambay\u0131ld\u0131<\/strong>, karn\u0131yar\u0131k, \u0130zmir k\u00f6fte… Bu yemekler orada sadece birer “men\u00fc kalemi” de\u011fildir; her biri birer direni\u015f kalesidir. Alman mutfa\u011f\u0131n\u0131n o a\u011f\u0131r, soslu, patatesli d\u00fcnyas\u0131na kar\u015f\u0131; zeytinya\u011f\u0131n\u0131n, domates sal\u00e7as\u0131n\u0131n ve taze maydanozun zaferidir.<\/p>\n Bir keresinde b\u00f6yle bir lokantaya girdim. K\u00f6\u015fede bir “teyze” oturmu\u015f (her ger\u00e7ek T\u00fcrk lokantas\u0131n\u0131n gizli bir teyzesi vard\u0131r, mutfa\u011f\u0131n ruhu odur), mant\u0131 a\u00e7\u0131yordu. Parmaklar\u0131 \u00f6yle bir h\u0131zla hareket ediyordu ki, san\u0131rs\u0131n bir piyanist Chopin \u00e7al\u0131yor. O kad\u0131na bakt\u0131m, sonra kendi \u00e7izimlerime. “Hocam,” dedi bana bak\u0131p, “bu hamurla kavga etmeyeceksin, onu seveceksin.” \u0130\u015fte sanat bu! (Ben de kalemimle kavga etmem zaten, o benim uzvumdur). Stuttgart\u2019\u0131n g\u00f6be\u011finde, d\u0131\u015far\u0131da kar ya\u011farken, o s\u0131cak mercimek \u00e7orbas\u0131n\u0131n \u00fczerine gezdirilen yanm\u0131\u015f tereya\u011f\u0131 kokusu… \u0130\u015fte o an, Mercedes-Benz Arena\u2019daki ma\u00e7tan daha heyecan vericidir.<\/p>\n \u015eimdi bir de bu Swabya b\u00f6lgesinin kendi me\u015fhur makarnas\u0131 var: Sp\u00e4tzle. Bizim eri\u015fteye benzer ama biraz daha \u015f\u0131mar\u0131kt\u0131r, \u00fczerine peynir falan d\u00f6kerler. Bir g\u00fcn Stuttgartl\u0131 bir arkada\u015f\u0131ma bizim eri\u015fteyi tatt\u0131rd\u0131m. “Bu \u00e7ok basit,” dedi. Ben de ona dedim ki: “Basitlik, m\u00fckemmelli\u011fin son noktas\u0131d\u0131r.” (Da Vinci\u2019den \u00e7ald\u0131m bu laf\u0131 ama \u00e7akt\u0131rma). Bizim mutfa\u011f\u0131m\u0131z Stuttgart\u2019ta sadece kendini korumuyor, ayn\u0131 zamanda yerel mutfa\u011f\u0131 da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Art\u0131k Alman evlerinde de pul biber bulunuyor, art\u0131k onlar da yo\u011furdu sadece meyveli yemiyorlar.<\/p>\n Diyalog \u015f\u00f6yle geli\u015fiyor genelde bir Stuttgart sofras\u0131nda: Bir portre \u00e7izerken g\u00f6zlerin bak\u0131\u015f\u0131na, dudak kenar\u0131ndaki o ince k\u0131vr\u0131ma odaklan\u0131r\u0131m. Yemek de \u00f6yle. Bir tabak \u00f6n\u00fcme geldi\u011finde, o yeme\u011fi yapan ki\u015finin o g\u00fcnk\u00fc ruh halini g\u00f6rebiliyorum. Stuttgart\u2019ta mutfakta \u00e7al\u0131\u015fan bir usta, sadece yemek yapmaz; o binlerce kilometre \u00f6tedeki annesinin el lezzetini kopyalamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ama “alet de\u011fi\u015fir, el de\u011fi\u015fmez” kural\u0131 burada devreye girer. Elindeki un Alman unu olabilir, su Stuttgart\u2019\u0131n kire\u00e7li suyu olabilir ama o elin yo\u011furma bi\u00e7imi bin y\u0131ll\u0131k bir gelenektir.<\/p>\n Peki, sonu\u00e7 ne? Stuttgart\u2019ta T\u00fcrk mutfa\u011f\u0131 bir ba\u015far\u0131 hikayesi mi? Kesinlikle. Ama bir yandan da h\u00fcz\u00fcnl\u00fc bir hikaye. \u00c7\u00fcnk\u00fc o lezzetler, asl\u0131nda hep bir “geri d\u00f6nme” umudunun, bir “burada ama de\u011fil” hissinin tezah\u00fcr\u00fc. \u015eehrin o modern binalar\u0131 aras\u0131nda, bir esnaf lokantas\u0131na girip o tan\u0131d\u0131k “Ho\u015fgeldin abi” nidas\u0131n\u0131 duymak, insan\u0131n ruhundaki o derin bo\u015flu\u011fu dolduruyor. (Ya da sadece \u00e7ok ac\u0131km\u0131\u015f\u0131md\u0131r, felsefe yapmaya bahane ar\u0131yorumdur, kim bilir?).<\/p>\n Son s\u00f6z niyetine; e\u011fer yolun Stuttgart\u2019a d\u00fc\u015ferse, git o l\u00fcks restoranlarda vaktini harcama. Ara sokaklarda, cam\u0131nda hafif buhar olan, i\u00e7eride T\u00fcrk\u00e7e radyo \u00e7alan o d\u00fckkanlar\u0131 bul. Bir porsiyon kuru fasulye s\u00f6yle, yan\u0131na da bol so\u011fanl\u0131 bir salata. O an anlayacaks\u0131n ki, sanat sadece tuvalde ya da ka\u011f\u0131tta de\u011fil, o tencerenin dibinde kaynayan hayatta gizli. Stuttgart\u2019\u0131n o disiplinli ruhuna inat, bir lokma ekme\u011fi yeme\u011fin suyuna ban ve hayat\u0131n tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Hadi \u015fimdi da\u011f\u0131l\u0131n, gidin bir \u00e7orba i\u00e7in de kendinize gelin. Stuttgart so\u011fuktur, \u00fc\u015f\u00fctmeyin. \u00d6yle her buldu\u011funuz d\u00f6neri de “ger\u00e7ek T\u00fcrk lezzeti” san\u0131p bana v\u0131d\u0131 v\u0131d\u0131 etmeyin.<\/p>\n M\u0131sm\u0131l olun.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u015eimdi bir d\u00fc\u015f\u00fcnelim; elinde pasaportun, cebinde \u00fc\u00e7 be\u015f Euro\u2019n, \u00fczerinde Stuttgart\u2019\u0131n o me\u015fhur, insan\u0131n i\u00e7ine i\u015fleyen gri g\u00f6ky\u00fcz\u00fc… Neden hemen bir T\u00fcrk restoran\u0131 ar\u0131yorsun? Karn\u0131n m\u0131 a\u00e7, yoksa ruhun mu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1901","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kategorize-edilmemis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1901","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1901"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1901\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
“Sp\u00e4tzle” mi, “Eri\u015fte” mi? Bir K\u00fclt\u00fcr \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131<\/h2>\n
\n
\u2014 “Hans, bu patl\u0131can\u0131n k\u00f6zlenmi\u015f hali neden bu kadar isli kokuyor?”
\n
\u2014 “\u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7ine biraz ‘sab\u0131r’ katt\u0131k dostum, o koku asl\u0131nda Anadolu\u2019nun duman\u0131.”
\n
Hans anlam\u0131yor tabii, o hala kaloriyi ve proteini hesapl\u0131yor. Biz ise lezzetin pe\u015findeyiz. Stuttgart\u2019taki T\u00fcrk mutfa\u011f\u0131, o sert ve rasyonel Alman d\u00fcnyas\u0131na bir tutam irrasyonellik kat\u0131yor. Ve inan bana, o \u015fehirdeki insanlar\u0131n buna \u00e7ok ihtiyac\u0131 var.<\/p>\nSanat\u00e7\u0131n\u0131n G\u00f6z\u00fcyle Sofra: \u00c7izgiden Lezzete<\/h2>\n