{"id":1599,"date":"2026-05-23T19:03:16","date_gmt":"2026-05-23T17:03:16","guid":{"rendered":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/05\/23\/menemenin-sogani-insanin-vicdani-bir-tava-felsefesi\/"},"modified":"2026-05-23T19:03:16","modified_gmt":"2026-05-23T17:03:16","slug":"menemenin-sogani-insanin-vicdani-bir-tava-felsefesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/2026\/05\/23\/menemenin-sogani-insanin-vicdani-bir-tava-felsefesi\/","title":{"rendered":"Menemenin So\u011fan\u0131, \u0130nsan\u0131n Vicdan\u0131: Bir Tava Felsefesi"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.pexels.com\/photos\/33499935\/pexels-photo-33499935.jpeg?auto=compress&#038;cs=tinysrgb&#038;fit=crop&#038;h=627&#038;w=1200\" alt=\"image\" style=\"width:100%; height:auto;\"><\/p>\n<p>Hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn m\u00fc, bir insan\u0131 en \u00e7\u0131plak nerede g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn? Podyumda m\u0131, k\u00fcrs\u00fcde mi, yoksa o \u00e7ok sevdi\u011fi sosyal medya filtresinin arkas\u0131nda m\u0131? Ge\u00e7 bunlar\u0131, hepsi hik\u00e2ye. Bir insan\u0131 en \u00e7\u0131plak, pazar sabah\u0131 elinde bir dilim ekmek i\u00e7iyle tavaya giri\u015firken g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn. O tavan\u0131n ba\u015f\u0131nda, domatesin suyuyla biberin ac\u0131s\u0131 birbirine ge\u00e7erken, insan\u0131n maskesi de erir gider. \u0130\u015fte o an, kimin fa\u015fist, kimin vicdanl\u0131, kimin &#8220;m\u0131sm\u0131l&#8221; oldu\u011fu duman\u0131n aras\u0131ndan s\u00fcz\u00fcl\u00fcverir.<\/p>\n<h2>So\u011fan Melesi De\u011fil, Varolu\u015f Sanc\u0131s\u0131<\/h2>\n<p>Y\u0131llard\u0131r bitmedi \u015fu &#8220;Menemen so\u011fanl\u0131 m\u0131 olur, so\u011fans\u0131z m\u0131?&#8221; tantanas\u0131. San\u0131rs\u0131n memleketin b\u00fct\u00fcn dertleri bitti, bir bu kald\u0131. (Ger\u00e7i memlekette dert bitmez, biz dert \u00fcretme fabrikas\u0131y\u0131z ya, neyse). Bak karde\u015fim, sana bir a\u015f\u00e7\u0131 ve k\u0131rk y\u0131l\u0131n\u0131 ka\u011f\u0131t \u00fczerinde y\u00fczler \u00e7izerek ge\u00e7irmi\u015f bir adam olarak s\u00f6yleyeyim: Mesele so\u011fan de\u011fil, mesele senin o so\u011fan\u0131 o tavaya hangi niyetle do\u011frad\u0131\u011f\u0131n. E\u011fer o so\u011fan\u0131, yan\u0131ndakiyle kavga etmek i\u00e7in bir bahane bellediysen, d\u00fcnyan\u0131n en iyi domatesini de koysan o yemekten hay\u0131r gelmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc o yeme\u011fe zehir katm\u0131\u015fs\u0131nd\u0131r bir kere; kibir zehri.<\/p>\n<p>Sanat felsefemde hep s\u00f6ylerim: &#8220;Alet de\u011fi\u015fir, el de\u011fi\u015fmez.&#8221; F\u0131r\u00e7ay\u0131 b\u0131rak\u0131p b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 elime ald\u0131\u011f\u0131mda da ayn\u0131 adam\u0131m. Portre \u00e7izerken bir insan\u0131n g\u00f6z alt\u0131ndaki o yorgun \u00e7izgiyi nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsam, bir domatesin g\u00fcne\u015ften ald\u0131\u011f\u0131 o k\u0131zar\u0131kl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7indeki eme\u011fi de \u00f6yle g\u00f6r\u00fcyorum. \u0130nsanlar\u0131 etiketleriyle g\u00f6rmeyi b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n g\u00fcn, mutfakta da hayatta da devrim yapm\u0131\u015f olursun. &#8220;\u00d6teki&#8221; dedi\u011fin adam\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fak\u015fuka, senin babaannenden \u00f6\u011frendi\u011fin menemene \u00f6yle bir benzer ki, \u015fa\u015far kal\u0131rs\u0131n. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u00e7l\u0131k ayn\u0131, gurbet ayn\u0131, o tavan\u0131n ba\u015f\u0131nda duyulan o kadim yaln\u0131zl\u0131k hissi ayn\u0131.<\/p>\n<h3>G\u00f6\u00e7\u00fcn Tad\u0131 Tuzuna Kar\u0131\u015f\u0131nca<\/h3>\n<p>\u015eimdi gel biraz zikzak yapal\u0131m, rotay\u0131 Akdeniz\u2019in \u00f6te yakas\u0131na, Ma\u011frip\u2019ten \u0130srail\u2019e, oradan bizim Ege k\u0131y\u0131lar\u0131na k\u0131ral\u0131m. \u015eak\u015fuka dedi\u011fin \u015fey asl\u0131nda bir g\u00f6\u00e7 hik\u00e2yesidir. Yahudiler Kuzey Afrika\u2019dan yanlar\u0131nda getirdi bu lezzeti. Domates, biber, sar\u0131msak ve \u00fczerine k\u0131r\u0131lan yumurta&#8230; \u0130srail\u2019de &#8220;Shakshuka&#8221; derler, bizde &#8220;Menemen&#8221;in amcao\u011fludur. \u0130simler de\u011fi\u015fir, co\u011frafyalar de\u011fi\u015fir ama o lezzetin verdi\u011fi o &#8220;evdeyim&#8221; hissi de\u011fi\u015fmez. (Bu arada, ger\u00e7ek \u015fak\u015fukada patates olmaz diyenlere de selam olsun, her \u015feyin bir &#8220;asl\u0131&#8221; vard\u0131r elbet ama lezzetin pasaportu yoktur).<\/p>\n<blockquote><p>&#8220;Bir portreyi \u00e7izerken \u00f6nce o insan\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr\u00fcm, sonra y\u00fcz\u00fcn\u00fc. Bir yeme\u011fi yaparken de \u00f6nce malzemenin \u00e7ilesini bilirim, sonra tad\u0131n\u0131.&#8221;<\/p><\/blockquote>\n<p>Mutfak, demokrasinin en saf halidir. E\u011fer fa\u015fist de\u011filsen, o sofrada herkese yer vard\u0131r. Benim soframda &#8220;aptal&#8221; bar\u0131namaz ama cahile kap\u0131m a\u00e7\u0131kt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc cahillik ge\u00e7er, aptall\u0131k bakidir. Bir adam gelip bana &#8220;Bu yemek neden b\u00f6yle?&#8221; diye sorarsa sabaha kadar anlat\u0131r\u0131m. Ama &#8220;Bu yeme\u011fi \u015fu \u0131rk yapar, bu dinin haram\u0131d\u0131r&#8221; diye ba\u015flarsa, elindeki ekme\u011fi al\u0131r, kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne koyar\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc gastronomi, insan\u0131 insana yakla\u015ft\u0131ran bir k\u00f6pr\u00fcd\u00fcr, duvar de\u011fil.<\/p>\n<h2>Alet De\u011fi\u015fir, El De\u011fi\u015fmez<\/h2>\n<p>K\u0131rk y\u0131ld\u0131r portre \u00e7iziyorum. Binlerce y\u00fcz, binlerce hik\u00e2ye&#8230; Her birinde o insan\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc kalemimin ucunda hissettim. Bazen bir \u00e7izgiyi yanl\u0131\u015f atars\u0131n, b\u00fct\u00fcn ifade de\u011fi\u015fir. Yemek de \u00f6yledir. O sar\u0131msa\u011f\u0131 bir saniye fazla kavurursan, b\u00fct\u00fcn o g\u00fczelim eme\u011fi yakars\u0131n. Ama elin al\u0131\u015fk\u0131nsa, o elin vicdan\u0131 varsa, ne aletin de\u011fi\u015fmesi ne de malzemenin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 seni bozar. Teknoloji geli\u015fiyor, f\u0131r\u0131nlar ak\u0131llan\u0131yor, kalemler dijitalle\u015fiyor; ama o ruhu, o ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 oraya koyacak olan yine sensin. Dijital ekranda portre \u00e7izerken de, odun ate\u015finde g\u00fcve\u00e7 yaparken de ayn\u0131 samimiyeti ar\u0131yorum.<\/p>\n<p>Peki, biz neden bu kadar ciddiye al\u0131yoruz her \u015feyi? Neden bir menemen tarifi \u00fczerinden birbirimizi bo\u011fazl\u0131yoruz? \u00c7\u00fcnk\u00fc kendimizi tan\u0131mlayacak ba\u015fka bir \u015feyimiz kalmad\u0131 da ondan. Bir etikete tutunup &#8220;Ben \u015fuyum&#8221; demek, &#8220;Ben insan\u0131m&#8221; demekten daha kolay geliyor. Oysa o tavan\u0131n dibini s\u0131y\u0131r\u0131rken hepimiz ayn\u0131y\u0131z. Hepimiz biraz yaral\u0131, hepimiz biraz a\u00e7, hepimiz biraz &#8220;\u00f6teki&#8221;yiz. Ve bu, inan bana, \u00e7ok g\u00fczel bir \u015fey. Birinin \u00f6tekisi olmak, asl\u0131nda bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn par\u00e7as\u0131 oldu\u011funun kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3>Mutfaktaki \u0130roni: Gurme miyiz, A\u00e7 m\u0131y\u0131z?<\/h3>\n<p>\u015eimdilerde bir &#8220;gurmelik&#8221; modas\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131, evlerden \u0131rak. Alt\u0131n varakl\u0131 tabaklarda sunulan iki graml\u0131k etlere d\u00fcnya para verip, sonra da &#8220;Ay \u00e7ok otantik&#8221; diye gezinen tiplemeleri g\u00f6rd\u00fck\u00e7e g\u00fcl\u00fcyorum. (Hiciv benim i\u015fim, kusura bakmas\u0131nlar). Sahicilik o s\u00fcsl\u00fc restoranlarda de\u011fil, soka\u011f\u0131n aras\u0131ndaki o duman\u0131 t\u00fcten esnaf lokantas\u0131ndad\u0131r. Oradaki amcan\u0131n surat\u0131ndaki o k\u0131r\u0131\u015f\u0131kl\u0131k, o yeme\u011fin en b\u00fcy\u00fck baharat\u0131d\u0131r. O adam\u0131n elinde k\u0131rk y\u0131l\u0131n yorgunlu\u011fu vard\u0131r; o elden \u00e7\u0131kan k\u00f6fteyi, d\u00fcnyan\u0131n en iyi \u015fefi gelse yapamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc o k\u00f6ftede sadece k\u0131yma yok, o k\u00f6ftede bir \u00f6m\u00fcr var.<\/p>\n<p>Empati diyoruz ya hani, s\u00fcsl\u00fc kelime&#8230; Asl\u0131nda empati dedi\u011fin, o tavan\u0131n ba\u015f\u0131nda yeme\u011fi bekleyen \u00e7ocu\u011fun g\u00f6z\u00fcndeki par\u0131lt\u0131y\u0131 g\u00f6rebilmektir. O portreyi \u00e7izerken, o insan\u0131n i\u00e7indeki karanl\u0131\u011f\u0131 kendi ka\u011f\u0131d\u0131na bula\u015ft\u0131rabilmektir. Didaktik olmay\u0131 sevmem, bilirsin. Kimseye ak\u0131l verecek ya\u015fta de\u011filim (ya\u015f yetmi\u015f i\u015f bitmi\u015f de\u011fil ama yolun yar\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7oktan ge\u00e7tik). Sadece \u015funu diyorum: Kendinizi bu kadar kasmay\u0131n. Hayat, bir menemenin so\u011fan\u0131 kadar basit ve bir \u015fak\u015fukan\u0131n ac\u0131s\u0131 kadar ger\u00e7ektir.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7 Yerine Bir \u0130tiraf<\/h2>\n<p>Bazen \u00e7izdi\u011fim portrelerin canland\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayal ederim. Onlarla mutfa\u011fa girip kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 birer kadeh bir \u015fey i\u00e7ti\u011fimizi&#8230; (Tabii fa\u015fistleri ve vicdans\u0131zlar\u0131 f\u0131r\u00e7ayla silip att\u0131ktan sonra). O zaman d\u00fcnya daha ya\u015fan\u0131l\u0131r bir yer oluyor. Sanat, gastronomi, felsefe; hepsi ayn\u0131 kap\u0131ya \u00e7\u0131k\u0131yor: \u0130nsan kalabilmek. E\u011fer bir yeme\u011fi yaparken ya da bir y\u00fcz\u00fc \u00e7izerken &#8220;\u00f6tekine&#8221; kar\u015f\u0131 bir nebze olsun \u015fefkat duymuyorsan, yapt\u0131\u011f\u0131n i\u015f sadece bir zanaatt\u0131r, sanat de\u011fil.<\/p>\n<p>Velhas\u0131l kelam, ister so\u011fanl\u0131 yap menemenini ister so\u011fans\u0131z. \u0130ster \u015fak\u015fukaya patates koy, ister koyma. Ama ne yaparsan yap, i\u00e7ine o insanl\u0131k y\u00fck\u00fcn\u00fc, o vicdan\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 katmay\u0131 unutma. Kendine de ba\u015fkas\u0131na da &#8220;m\u0131sm\u0131l&#8221; davran. Hayat k\u0131sa, tavalar s\u0131cak, ekmek taze&#8230; Daha ne olsun?<\/p>\n<p>Hadi bakay\u0131m, \u015fimdi usulca da\u011f\u0131l\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcnse m\u0131sm\u0131l olun<br \/>\nDemirhan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn m\u00fc, bir insan\u0131 en \u00e7\u0131plak nerede g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn? Podyumda m\u0131, k\u00fcrs\u00fcde mi, yoksa o \u00e7ok sevdi\u011fi sosyal medya filtresinin arkas\u0131nda m\u0131? Ge\u00e7 bunlar\u0131, hepsi hik\u00e2ye. Bir insan\u0131 en \u00e7\u0131plak, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1599","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kategorize-edilmemis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1599","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1599"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1599\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1599"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1599"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demirhanocak.com\/site26\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1599"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}